नेपाली विश्वकोशनेपाल र नेपाली भाषाको ज्ञानकोश

<i class="fa-solid fa-user-pen" style="color:var(--gold)"></i> जीवनी

नेपाल र विश्वका मनीषी, कलाकार, नेता र चिन्तकहरूको जीवन · १९० लेख

जीवनी

कुँवर इन्द्रजीत सिंह

के.आई. सिंह अर्थात् कुँवर इन्द्रजीत सिंह (जन्म:वि.सं. १९६३) नेपाली क्रान्तिकारी तथा विद्रोही नेता हुन्। सिंह नेपालका २० औं प्रधानमन्त्री थिए। यिनी होमियोप्याथी सम्बन्धी डाक्टर थिए। उनी सात सालको…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

महेन्द्र वीरविक्रम शाह

महेन्द्र वीरविक्रम शाह शाह वंशका नवौँ राजा र वि.सं. २०११ चैत १ देखि २०२८ माघ १७ सम्म नेपालका शासक थिए। उनको शासनमा पञ्चायती व्यवस्था कार्यान्वयन, २०१५ र २०१९ का संविधान, योजनाबद्ध विकास, महेन्द्र…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

सूर्यबहादुर थापा

सूर्य बहादुर थापा (वि.सं.१९८४-२०७२) नेपालका राजनीतिज्ञ तथा पूर्व प्रधानमन्त्री थिए। उनी धेरै पटक प्रधानमन्त्री हुनेहरू मध्येमा पर्दछन् जो आफ्नो जीवनमा पटक पटक गरी ५ पटक नेपालको प्रधानमन्त्री भएका…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

मदनकृष्ण श्रेष्ठ

मदनकृष्ण श्रेष्ठ नेपाली हास्य–शैलीका अग्रणी कलाकार, गायक र लेखक हुन्। वि.सं. २००७ वैशाख ७ गते काठमाडौँमा जन्मेका उनले रेडियो, रंगमञ्च, टेलिभिजन र चलचित्रमार्फत व्यापक पहिचान बनाए। हरिवंश आचार्यसँगको…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

मातृकाप्रसाद कोइराला

मातृकाप्रसाद कोइराला प्रजातान्त्रिक नेपालका प्रथम नागरिक प्रधानमन्त्री तथा राणाशाही शासनविरुद्ध भएको विक्रम सम्वत २००७ सालको जनक्रान्तिका अथक योद्धा मातृकाप्रसाद कोइरालाको जन्म वि. सं. १९६८ साल पुस…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह

गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह नेपालका चौथो राजा थिए। वि.सं. १८५४ मा पिता रणबहादुर शाह र माता कान्तिमतिका सुपुत्रका रूपमा जन्मेका श्री ५ गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह आफ्ना बाबु जीवित हुँदाहुँदै पनि डेढ वर्षको…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

राज्यलक्ष्मी देवी

राज्यलक्ष्मी देवी नेपालका राजा राजेन्द्रको कान्छी पत्नीको रूपमा नेपालीको रानी थिइन् । १९०० मा त्रिशंकु शासन अन्त्य गर्दै ,राजाद्वारा रानी राज्यलक्ष्मी रानीलाई सम्पूर्ण राजकीय अधिकार दिइयो । एक…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

ऋद्धिबहादुर मल्ल

ऋद्धिबहादुर मल्ल (वि. सं. १९५५-२०२५)नेपालको पहिलो साहित्यिक पत्रिका शारदा मासिकका संस्थापक सम्पादक थिए । शारदा पत्रिका १९९१ सालको माघे संक्रान्तिदेखि मल्लकै सम्पादन र प्रकाशनमा आएको हो । मल्लको…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा

देव शमशेर जंगबहादुर राणा (शासनकाल १९५७ फल्गुण २३-१९५८ साउन १२) राणा शासनका चौथो श्री ३ महाराज तथा नेपालका १२ औँ प्रधानमन्त्री हुन्। यिनी आफ्ना दाजू वीर शमशेरको निधन पछि श्री ३ को पदमा विराजमान भएका…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

राम शाह

राम शाह गोरखा राज्यका चौथो शाह वंशीय राजा मानिन्छन्। उनी पुरन्दर शाहका सुपुत्र र छत्र शाहका भाइ हुन्। प्रशासन र न्यायकेन्द्रित सुधार, तौल–मापनको मानकीकरण, वाणिज्यिक सन्धि र राज्यविस्तारका कारण उनी…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

नारायणगोपाल

नारायणगोपाल गुरुवाचार्य (वि.सं. १९९६ असोज १८–२०४७ मङ्सिर १९) नेपाली आधुनिक गायनका शिखर व्यक्तित्व र ‘स्वरसम्राट’ उपाधिले सम्मानित गायक थिए। उनले रेकर्ड गरेका गीतहरूको कुल संख्या स्रोतअनुसार फरक-फरक…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

रणजङ्ग पाँडे

रणजंग पाँडे वि. सं. १८९४ साउनमा मुख्तियार (प्रधानमन्त्री) भिमसेन थापालाई पदच्युत गरिएपछि मुलुकको केन्द्रीय राजनीतिमा पकड बनाउन सफल भएका थिए। मुलुकको मुख्तियारी पण्डित रङ्गनाथ पौडेलले पाएका भएपनि उनको…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

गिरिजाप्रसाद कोइराला

गिरिजाप्रसाद कोइराला नेपाली काङ्ग्रेसका शीर्ष नेता र चारपटकका प्रधानमन्त्री थिए। वि.सं. २०४६ पछिको दुई दशकको नेपाली राजनीतिमा उनले निर्णायक भूमिका खेले, शान्ति प्रक्रियामा माओवादी पक्षलाई मुलधारमा…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

शङ्कर लामिछाने

शङ्कर लामिछाने (वि.सं. १९८४ चैत ५ - वि.सं. २०३२ माघ १०) चर्चित नेपाली निबन्धकार हुन्। उनलाई साहित्यका विशिष्ट साधकको रूपमा लिइन्छ। उनका गौँथलीको गुँड (२०२५), बिम्ब प्रतिबिम्ब (२०२८), गोधूली…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

नातिकाजी

नातिकाजी (जन्म ११ पौष १९८२ – निधन १६ कार्तिक २०६०) नेपाली आधुनिक सङ्गीतका प्रमुख गायक तथा वरिष्ठ संगीतकार हुन्। रेडियो नेपालको आरम्भिक युगदेखि स्थापित स्वर र धुनमार्फत उनले मौलिक शैली निर्माणमा…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह

श्री ५ सुरेन्द्रको जन्म वि.सं. १८८३ आश्विन २० गते श्री ५ राजेन्द्रका पुत्रका रूपमा भएको थियो । यिनलाई सानै उमेरमा राजप्रतिनिधिको रूपमा राजगद्दीमा राखेर उनका पिता श्री ५ राजेन्द्र विक्रम शाह काशी गए ।…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

कृष्ण धरावासी

कृष्णप्रसाद भट्टराई, व्यावसायिक रूपमा कृष्ण धरावासी (जन्म: वि.सं. २०१७ - ०४ - ०२) नेपाली भाषाका साहित्यकार हुन् । यिनी कथा विधामा र उपन्यासमा कलम चलाउन रूचाउँछन्। उनले वि.सं. २०६२ सालमा राधा…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

गणेशमान सिंह

गणेशमान सिंह (वि.सं. १९७२–२०५४) नेपालका अग्रज राजनीतिज्ञ र बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनर्स्थापनाका केन्द्रीय व्यक्तित्व थिए। जनआन्दोलन २०४६ का सर्वोच्च कमान्डरका हैसियतले उनले सत्ताविरोधी आन्दोलन समन्वय…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

पुष्पकमल दाहाल

पुष्पकमल दाहाल, राजनीतिक नाम ‘प्रचण्ड’, २०११ मङ्सिर २६ मा पोखरामा जन्मिएका नेपाली वाम नेता र तीनपटक प्रधानमन्त्री रहिसकेका व्यक्तित्व हुन्। उनले नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)को अध्यक्षका…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

सुशीला कार्की

सुशीला कार्की (जन्म:२००९ जेठ २५) नेपालकी पूर्वप्रधानमन्त्री तथा सर्वोच्च अदालतको पूर्वप्रधानन्यायाधीश हुन्। उनी नेपालको प्रथम महिला प्रधानन्यायाधीश र नेपालको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री पनि हुन्।…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा

चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा राणा युगका पाँचौँ ‘श्री ३’ महाराज र नेपालका १३औँ प्रधानमन्त्रीका रूपमा चिनिन्छन्। वि.सं. १९५८ मा देव शमशेर जङ्गबहादुर राणालाई हटाएर सत्तामा पुगेका उनले झण्डै २८ वर्ष शासन…

४ मिनेट पढाइ
जीवनी

अमरसिंह थापा

अमरसिंह थापा नेपाल–अङ्ग्रेज युद्धताका पश्चिमी किल्ला–रक्षा संयन्त्रका शीर्ष नायक रहेका सैनिक नेता हुन्। उही नामका मुख्तियार भीमसेन थापाका पिता (सानुकाजी) सँग उनी भिन्न व्यक्ति हुन्। देशका राष्ट्रिय…

३ मिनेट पढाइ