नेपाली विश्वकोशनेपाल र नेपाली भाषाको ज्ञानकोश

<i class="fa-solid fa-user-pen" style="color:var(--gold)"></i> जीवनी

नेपाल र विश्वका मनीषी, कलाकार, नेता र चिन्तकहरूको जीवन · १९० लेख

जीवनी

भक्तराज आचार्य

भक्तराज आचार्य (१९९९ असोज १६ - २०८० फागुन १४) भजन शिरोमणिको उपनामले परिचित उनी एक नेपाली गायक र सङ्गीतकार थिए, जसलाई व्यापक रूपमा नेपालमा सर्वकालिक महान गायकको रूपमा चिनिन्छ। उनी नेपालको धनकुटामा…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

ज्ञानदिल दास

सन्त ज्ञानदिल दास (१८७८–१९४०) (जन्मको नाम श्रीकृष्ण लामिछाने) नेपाली साहित्यकार तथा आध्यात्मिक व्यक्ति थिएँ। यिनले भानुभक्त आचार्य भन्दा अगाडि भक्ति गीतहरू र कविताहरू रचना गरेका थिएँ। यिनले नेपाली…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

सत्यमोहन जोशी

सत्यमोहन जोशी नेपाली साहित्य, इतिहास र संस्कृति अध्ययनका अग्रणी व्यक्तित्व थिए। उनी तीन पटक मदन पुरस्कार प्राप्त गर्न सफल एक्ला साहित्यकार मानिन्छन् र वि.सं. २०१५ मा पुरातत्व विभागका पहिलो निर्देशक…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

त्रिभुवन वीरविक्रम शाह

त्रिभुवन वीरविक्रम शाह नेपालका आठौँ शाहवंशीय राजा थिए, जसले राणा शासन अन्त्यतर्फ उन्मुख निर्णायक राजनीतिक मोडमा भूमिका खेले। उनले राणा-विरोधी आन्दोलनलाई सहयोग पुग्ने कदम उठाए, भारतीय दूतावासमा शरण…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

अभि सुवेदी

अभि सुवेदी (जन्म - वि.स. २००२ असार १७, तदनुसार सन् १९४५ जुन ३०) नेपाली र अङ्ग्रेजी भाषामा समानान्तर कलम चलाउने नेपाली समालोचक, भाषाविद्, नाटककार, अनुवादक तथा कवि हुन्। उनको स्रष्टा व्यक्तित्व…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

बालकृष्ण पोखरेल

बालकृष्ण पोखरेल नेपाली भाषाशास्त्र, साहित्यिक लेखन र उच्चशिक्षण क्षेत्रमा ख्याति कमाएका व्यक्तित्व हुन्। वि.सं. २०२१ मा ‘नेपाली भाषा र साहित्य’ कृतिका लागि मदन पुरस्कार पाए। दीर्घकालीन अनुसन्धान र…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

नेपालको प्रधानमन्त्री

नेपालको प्रधानमन्त्री नेपाल सरकारको कार्यपालिकाको प्रमुख, राष्ट्रपतिका सल्लाहकार तथा मन्त्रिपरिषद्का अध्यक्ष हुन्। सामान्यतः उनी प्रतिनिधि सभाको सदस्य भई मन्त्रीहरूको छनोट, पदवाटो बाँडफाँड र पदमुक्ति…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

गगन थापा

गगन थापा (पुरा नाम:गगन कुमार थापा) राजनीतिज्ञ तथा नेपाली काँग्रेसका नेता हुन्। प्रखर वक्ता थापा जनआन्दोलन-२बाट राजनीतिक बृत्तमा चिनिएका हुन्। उनी नेपाली कांग्रेसमा सभापति पनि हुन् । कांग्रेसको दोस्रो…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

नेपालको राष्ट्रपति

नेपालको राष्ट्रपति देशको राष्ट्रप्रमुख हुन् र नेपाली सेनामाथि सर्वोच्च कमान्ड राख्ने संवैधानिक पद हो। यो पद वि.सं. २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र स्थापनासँगै बनेको हो। राष्ट्रपति अप्रत्यक्ष रूपमा सङ्घीय…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

सिद्धिचरण श्रेष्ठ

सिद्धिचरण श्रेष्ठ (वि.सं. १९६९ जेठ ९ – २०४९ जेठ २२) नेपाली र नेपाल भाषा (नेवारी) दुवैमा सिर्जना गर्ने कवि हुन्। युगीन संवेदना र सामाजिक परिवर्तनको चाहना कवितामा मुखरित गरेको कारण नेपाल सरकारले उनलाई…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

माधवप्रसाद घिमिरे (साहित्यकार)

माधवप्रसाद घिमिरे वि.सं. १९७६ असोज ७ मा लमजुङमा जन्मिएका, स्वच्छन्दतावादी भावधाराका नेपाली कवि, गीतकार र निबन्धकार थिए। कविता, खण्डकाव्य र गीतिनाटकमा प्रमुख योगदान दिएका उनलाई ‘राष्ट्रकवि’ का रूपमा…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

सुशील कोइराला

सुशील कोइराला (सन् १९३९–२०१६) नेपाली राजनीतिका वरिष्ठ नेता, ३७ औँ प्रधानमन्त्री र नेपाली कांग्रेसका सभापति थिए। वि.सं. २०७० माघ २७ मा व्यवस्थापिका–संसदबाट प्रधानमन्त्री निर्वाचित भएका उनी झन्डै छ दशक…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

मानदेव

लिच्छवीकालीन शासक मानदेवको शासन नेपालका प्राचीन घटनाक्रमलाई प्रमाणमा उभ्याउने मोड मानिन्छ। उनको समयका शिलालेखहरूले विवरण व्यवस्थित बनेकाले समग्र कालखण्ड स्पष्ट देखिन्छ। सम्वत् ३८६–४१३ (ई.स. ४६४–५०५)…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

मोतीराम भट्ट

मोतीराम भट्ट (वि.सं. १९२३–१९५३; १८६६–१८९६) नेपाली कवि, गायक, निबन्धकार, प्रकाशक, समालोचक र जीवनीकार थिए। उनलाई नेपाली साहित्यमा पहिलो जीवनीकार र समालोचकका रूपमा मानिन्छ, नेपाली गजलको परिचय, निजी…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

क्षेत्रप्रताप अधिकारी

क्षेत्रप्रताप अधिकारी (अङ्ग्रेजी: Kshetra Pratap Adhikary;(१९९९-२०७०) नेपालका एक बहुप्रतिभाशाली साहित्यकार तथा गीतकार थिए । जीवनको उत्तरार्धमा गीतकारका रूपमा धेरै चर्चा परिचर्चा कमाएका उनलाई नारायण…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

हिरासिंह खत्री

हिरासिंह खत्री एक नेपाली मूलका चलचित्रकर्मी थिए, जसले नेपालमा निर्मित पहिलो चलचित्र मानिने आमा (वि.सं. २०२१) को निर्देशन गरी नेपाली चलचित्र जगतमा अग्रगामी भूमिका निर्वाह गरेका थिए। राजा महेन्द्रको…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

मनमोहन अधिकारी

मनमोहन अधिकारी (१९७७ जेठ २८–२०५६ वैशाख १३) नेपालका पूर्व प्रधानमन्त्री र प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका अगुवा राजनीतिज्ञ थिए। उनी दक्षिण एसियामा संसदीय निर्वाचनबाट निर्वाचित पहिलो कम्युनिस्ट प्रधानमन्त्री…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

निर्मल पुर्जा

निर्मल पुर्जा (निम्स दाइ) नेपाली मूलका हिमाल आरोही र बेलायती भूतपूर्व गोर्खा सैनिक हुन्, जसले सन् २०१९ मा जम्मा १८९ दिनमा ८ हजार मिटरभन्दा माथिका विश्वका चौधै शिखर पूरा गरे। यस उपलब्धिले दक्षिण…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

पारस खड्का

पारस खड्का नेपाली क्रिकेटका अग्रणी खेलाडी तथा दीर्घकालीन राष्ट्रिय सदस्य हुन्। ७ कार्तिक २०४४ (२४ अक्टोबर १९८७) जन्मिएका उनले दायाँहाते ब्याटिङ र दायाँहाते मध्यम गतिका बलिङ गर्दै बहुआयामिक भूमिका…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

नरभूपाल शाह

नरभूपाल शाह (नेपाली: नरभूपाल शाह; वि.सं. १७५४ – १८०० चैत २१) गोर्खा राज्यका राजा थिए जसले वि.सं. १७७३ देखि मृत्युसम्म शासन गरे। उनी शाह वंशका सदस्य, युवराज वीरभद्र शाहका छोरा र राजा पृथ्वीपति शाहका…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

द्रव्य शाह

द्रव्य शाह गोरखाका ऐतिहासिक राजा र यशोब्रह्म शाहका कान्छा सन्तान थिए। लिगलिगकोट र वरपरका क्षेत्र—जसमध्ये बार्पाक पनि पर्छ—मा रणनीति र गोप्य गठबन्धन गर्दै उनले शक्ति केंद्रीकरण गरे। नेपाल एकीकरणको…

३ मिनेट पढाइ
जीवनी

मदनमणि दीक्षित

मदनमणि दीक्षित (वि.सं. १९७९–२०७६) नेपाली भाषाका प्रख्यात साहित्यकार र पत्रकार थिए। वैदिक–पौराणिक आख्यान र पूर्वीय दार्शनिक परम्परालाई आधुनिक नेपाली लेखनमा रूपान्तरित गर्नु उनको पहिचान हो। ‘माधवी’…

३ मिनेट पढाइ