सबै लेख
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका सबै लेख — विषय, शब्द-सङ्ख्या र समीक्षा-अवस्थासहित।
-
माथिल्लो मर्स्याङ्दी ए जलविद्युत केन्द्र
माथिल्लो मर्स्याङ्दी जलविद्युत केन्द्र पश्चिम नेपालको लमजुङ जिल्लाको भुलभुलेमा अवस्थित रहेको छ। मस्र्याङ्दी नदीको पानीबाट ५० मेगावाट विद्युत् उत्पादन हुने गरेको छ।
-
अगनसिंह राई
अगनसिंह राई भिक्टोरिया क्रस ( २४ अप्रिल १९२० - २७ मे २००० ) बेलायत या कमनवेल्थमा युद्धमा बहादुरी देखाउने योद्धाहरूले पाउने उच्चतम सम्मान भिक्टोरिया क्रसद्वारा सम्मानित एक नेपाली गोर्खाली हुन्।
-
पाल्पा दरबार सङ्ग्रहालय
पाल्पा दरवार पाल्पा जिल्लामा अवस्थित ऐतिहासिक तथा पर्यटकीय महत्त्वको दरवार हो। अत्यन्त आधुनिक शैलीमा बनाइएको यस दरवारमा ४ तला ६३ कोठा २ बैठक कक्ष र २ बुर्जा समेत रहेका छन्। पश्चिम कमान्डर जनरल प्रताप शमशेरले प्रशासकीय कार्य सञ्चालन गर्न निजी प्रयोजनका लागि…
-
खास्टे ताल
खास्टे ताल नेपालमा कास्की जिल्ला भित्र लेखनाथ नगरपालिकाका सात ताल मध्य एक ताल हो।
-
मेची नदी
मेची नदी नेपाल र भारत हुँदै बग्ने एक सीमापार नदी हो। यो महानन्दा नदीको सहायक नदी हो। सुगौली सन्धिले गर्दा नेपाल अधिराज्यले आफ्नो एक तिहाइ भूभाग गुमाएको थियो। मेची नदी नेपालको नयाँ पूर्वी सिमाना र महाकाली नेपालको पश्चिमी सिमाना बनेको छ। अहिले यो नदी नेपाल र…
-
योजनगन्धा
योजनगन्धा विनोदप्रसाद धितालद्वारा लेखिएको र साझा प्रकाशनले बजारमा ल्याएको एक नेपाली भाषाको उपन्यास हो। यो पुस्तक साझा प्रकाशनले सन् १९९५ मा प्रकाशित गरेको थियो । पुस्तक महाभारतकी पात्र सत्यवतीमा आधारित छ। पुस्तकले प्रतिष्ठित मदन पुरस्कार जित्यो। उज्यालो हुन…
-
भानु जयन्ती
भानु जयन्ती नेपाली साहित्यकार भानुभक्त आचार्यको सम्झनामा नेपाली महिनाको असारको २९औँ दिनमा मनाइने एउटा उत्सव हो जसले महाकाव्य रामायणलाई संस्कृतबाट नेपालीमा पहिलो पटक अनुवाद गरेका थिएँ। पर्वको क्रममा धेरैले भानुभक्तको प्रतिमामा माला हाल्ने, परेडमा सहभागी हुने र…
-
कोचिला थारू
कोचिला थारू, जसलाई मोरङ्गिया, सप्तरी वा सप्तरिया थारू, मध्य-पूर्व थारू, र मध्य-पूर्वी थारू पनि भनिन्छ, आर्य भाषाहरूको थारू समूहमा भाषाका विविधताहरूको एक विविध समूह हो। यो थारू भाषाहरूको सबैभन्दा ठुलो उपसमूह हो। सन् २००३ को तथ्याङ्क अनुसार नेपालमा यो भाषा…
-
अशोकविनायक मन्दिर
अशोकविनायक एक हिन्दु मन्दिर हो जुन मारु टोलमा वसन्तपुर दरबार क्षेत्रको पूर्वमा अवस्थित छ। यो मन्दिर भगवान गणेशलाई समर्पित छ, जसलाई विनायक पनि भनिन्छ। हिन्दुधर्मावलम्बीहरूले उनलाई भाग्यको देवताको रूपमा पूजा गर्ने गर्दछन्। यस मन्दिरमा काठमाडौँ उपत्यकाका चार मूल…
-
कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय
कृषि तथा वन विज्ञान विश्वविद्यालय नेपालको एक सार्वजनिक कृषि विश्वविद्यालय हो। यसको केन्द्रीय कार्यालय चितवनको रामपुरमा रहेको छ। त्रिभुवन विश्वविद्यालयका दुई आङ्गिक क्याम्पसहरू कृषि तथा पशु विज्ञान अध्ययन संस्थान अन्तर्गतको रामपुर कृषि क्याम्पस र वन विज्ञान…
-
नुवाकोटको युद्ध
सन् १७४४ मा नुवाकोटमा नुवाकोटको युद्ध लडिएको थियो। नुवाकोट कान्तिपुर राज्यद्वारा नियन्त्रित थियो र तिब्बतसम्मको व्यापारिक मार्ग भएकाले यो महत्त्वपूर्ण स्थान थियो। यसअघि नरभूपाल शाह र उनका छोरा पृथ्वीनारायण शाहले गोरखा राज्यमा दुई पटक आक्रमण गरेका थिए। युद्धको…
-
नेपालमा क्रिकेट
ढाँचा:SHORTDESC:
-
डल्ले खुर्सानी
डल्ले खुर्सानी, अकाबरे खुर्सानी, रातो चेरी मिर्च खुर्सानी वा केवल डल्ले मुख्यतया नेपाल, भारतको सिक्किम, र भारतको पश्चिम बङ्गाल राज्यको दार्जिलिङ र कालिम्पोङ जिल्लाहरूमा खेती गरिन्छ। यसको तिखोपन १००,००० र ३५०,००० स्कोभिल ताप एकाइहरूको बीचमा छ, हबनेरो खुर्सानी…
-
सेती गण्डकी नदी
सेती गण्डकी नदि जसलाई सेती नदी नामले पनि चिनीन्छ । यो सेती नदि उत्तर पश्चिम हिमालयबाट नेपालका विभिन्न भागहरूमा गहिरा खोँचहरू हुँदै भारततर्फ बग्ने नदी हो । यो सप्तगण्डकी नदीको प्रमुख सहायक नदीहरू मध्ये एक हो । यो नेपालको प्रमुख सहर मध्ये एक पोखराबाट बग्ने…
-
चण्डेश्वरी मन्दिर
चण्डेश्वरी मन्दिर बनेपामा मात्र हैन, पूरा काठमाडौँ उपत्यकामा भरि नै प्रख्यात रहेकोछ। धेरै नेवार समुदाय चण्डेश्वरीलाई कुलदेवी या इष्टदेवीको रूपमा पुज्ने गर्दछन।यी देवीलाई सनातन हिन्दू धर्मावलम्बीहरू चण्डेश्वरी भनेर मान्दछन् ,महायान बौद्धमार्गीहरू रक्षकको रूपमा…
-
मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय
मनमोहन प्राविधिक विश्वविद्यालय नेपालको पहिलो प्राविधिक विश्वविद्यालय हो। यसको पहिलो उप-कुलपति डा. सुभाष श्री पोखरेल हुन्।
-
अभिमानसिंह बस्न्यात
अभिमान सिंह बस्न्यात नेपाल एकीकरण पछिका पहिलो सैनिक कमाण्डर थिए । कीर्तिपुर कब्जा गर्ने क्रममा जनरल कालु पाँडेको मृत्यु भएपछि यिनी गोर्खा सेनाका प्रधान सेनापति बनाइएका थिए । उनले असनमा मान मन्दिर बनाएका थिए जो अहिले तिलङ्गा घर छ ।
-
कनकाई नदी
कनकाई नदी मेची अञ्चलको सबैभन्दा ठूलो नदी हो। यो इलामका प्रमुख चार नदी जोगमाई नदी, माई नदी, पुवामाई नदी र देउमाई नदी मिसिएर बनेको छ। यो नदी महाभारत पर्वत श्रृङ्खलाबाट उत्पत्ति भई झापा जिल्लाको दोमुखा क्षेत्रबाट तराइमा प्रवेश गर्दछ र कोशी नदीमा मिलेर बङ्गालको…
-
भनभक्त गुरुङ
हवल्दार भिक्टोरिया क्रस भनभक्त गुरुङ गोर्खा जसले द्वितीय विश्व युद्धमा बर्मामा दोश्रो गोर्खा राइफलको तेश्रो बटालियनबाट राइफलम्यानको रूपमा बह्दुरीपुर्वक लडे बापत बेलायतको प्रतिष्ठित भिक्टोरिया क्रस पदक पाएका थिए ।
-
नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान
नेपाल विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान, पहिले नेपाल राजकीय विज्ञान तथा प्रविधि प्रज्ञा प्रतिष्ठान, नेपाल सरकारको मातहतमा रहेको विज्ञान तथा प्रविधिको क्षेत्रको सर्वोच्च तथा स्वतन्त्त्र कार्य सम्पादन गर्ने संस्था हो। सन् १९८२मा स्थापना भएको यस संस्थाको…
-
गौरीशङ्कर हिमाल
गौरीशङ्कर हिमाल हिमाल नेपालको दोलखा जिल्ला तथा चिनको सिमानामा अवस्थित हिमाल हो। ७१३४ मिटर अग्लो यो हिमालबाट नेपालको प्रमाणिक समय निर्धारण गरिएको छ। हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको अराध्यादेव शिव र पार्वतीको प्रतीक मानिने गौरीशङ्कर हिमाल धार्मिक आस्थाका कारणले आरोहण…
-
परित्यक्ता
परित्यक्ता भुवन ढुंगानाद्वारा लिखित पहिलो उपन्यास हो। यो किताब २८ जुन, २०२० मा नेपालय प्रकाशनले प्रकाशित गरेको थियो । यो वर्ष २०७६ को लागि मदन पुरस्कारको लागि मनोनयन गरिएको थियो, जुन नेपालको सबैभन्दा प्रतिष्ठित साहित्यिक पुरस्कार मध्ये एक हो। सन् १९७० देखि…
-
कुपिन्डे दह
कुपिन्डे दह नेपालको सल्यान जिल्लामा अवस्थित एक ताल हो। यो दह जिल्ला सदरमुकाम खलङ्गादेखि २४ किलोमिटर पश्चिममा अवस्थित छ। मनोरम र आकर्षक कुपिन्डे दहको क्षेत्रफल एकिन नाप नभएता पनि स्थानीयहरूका अनुसार यो दह ५८ एकड क्षेत्रफलमा फैलिएको दावी रहेको छ। प्रत्येक वर्ष…
-
कालिका मन्दिर, बागलुङ
कालिका भगवती मन्दिर, (जसलाई बागलुङ कालिका भगवती मन्दिर पनि भनिन्छ) पश्चिम नेपालको बागलुङ नगरपालिकाको उत्तर-पूर्वमा अवस्थित एउटा महत्वपूर्ण हिन्दु मन्दिर हो। यो मन्दिर कालीगण्डकी नदीको दक्षिणी किनारमा अवस्थित छ।
