भूगोल र स्थान
अरनिको
अरनिको (सन् १२४४/१२४५–१३०६) नेपालको पाटनमा जन्मिएका, वास्तुकला र मूर्तिकलाका प्रखर कलाकार तथा राष्ट्रिय विभूति मानिन्छन्। राजा अभय मल्लको समयमा उनी चीन पुगे र त्यहाँ प्यागोडा शैलीको स्वेत चैत्य…
नेपाली इतिहास
“नेपाली इतिहास” ट्याग भएका १५ लेख
जीवनी
गङ्गालाल श्रेष्ठ
गङ्गालाल श्रेष्ठ नेपालका शहीद हुन्, जसले राणा शासनविरुद्धको आन्दोलनमा सक्रिय भई ज्यान गुमाए। वि.सं. १९७५ मा रामेछापको भँगेरीमा जन्मेका उनी दरबार हाई स्कूलबाट वि.सं. १९९४ मा एस.एल.सी. प्रथम श्रेणीमा…
जीवनी
गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह
गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह वि.सं. १८५५ देखि १८७३ सम्म नेपालका चौथो राजा थिए। वि.सं. १८५४ मा रणबहादुर शाह र कान्तिवतीका पुत्र जन्मिएका उनले बाबु जीवितै हुँदा डेढ वर्षको उमेरमा राज्यारोहण गरे। उनको…
इतिहास
गोरखा राज्य
गोरखा राज्य (गोरखा साम्राज्य) हिमालय र भारतीय उपमहाद्वीपको संगम नजिक विकसित चौबीसीमध्ये एक प्रमुख राज्य थियो। वि.सं. १६६० मा द्रव्य शाहद्वारा स्थापना भई, वि.सं. १८०० देखि विस्तार अभियानमार्फत नेपाल…
जीवनी
जयस्थिति मल्ल
जयस्थिति मल्ल मध्यकालीन नेपालका प्रभावशाली र समाजसुधारक शासकका रूपमा परिचित छन्। वि.सं. १४३७ मा अर्जुन मल्ललाई बनेपा पठाएपछि सत्तामा उक्लिएर अस्थिर रहेको राज्यव्यवस्थालाई पुनर्सङ्गठित गरे। वि.सं.…
इतिहास
पर्वत राज्य
पर्वत राज्य पश्चिम नेपालको एक ऐतिहासिक चौबीसे राज्यमध्ये पर्छ, जहाँ पर्वते मल्ल ठकुरी वंशले शासन गर्यो। यसको उद्गम सल्यान वंशनिसँग जोडिन्छ र गोरखासँगका निर्णायक युद्ध, ताकम राज्यको समावेश तथा सन्…
इतिहास
प्रताप मल्ल
प्रताप मल्ल मल्ल वंशका कान्तिपुरका राजा हुन्, जसलाई स्रोतहरूमा सबभन्दा शक्तिशाली शासक मानिन्छ। वि.सं. १६९८–१७३१ को ३३ वर्ष लामो शासनमा उनले तिब्बत व्यापारबाट आएको धन प्रयोग गरी काठमाडौं उपत्यकामा…
इतिहास
भण्डारखाल पर्व
भण्डारखाल पर्व वि.सं. १९०३ कात्तिक शुक्ल १२ मा हनुमानढोकास्थित भण्डारखाल बगैँचामा भएको दरबारी रक्तपात हो। जंगबहादुर राणा र उनका भाइहरूलाई विष पल्टाएर वा हानेर मार्ने योजनाको भण्डाफोर भएपछि उनका…
जीवनी
भूपतीन्द्र मल्ल
भक्तपुरका राजा भूपतीन्द्र मल्ल (१७३१–१७७९ वैशाख) मल्लकालका प्रमुख शासक मानिन्छन्। उनी स्थापत्य र काव्य–नाटक दुवैतर्फ सक्रिय रहे; ५५ झ्याले दरबार र न्यातपोल देवल जस्ता कृतिले भक्तपुरलाई सांस्कृतिक…
इतिहास
मकवानपुर राज्य
मकवानपुर राज्य मध्यकालीन नेपालमा सेन वंशद्वारा शासित एक प्रमुख राजनैतिक इकाई थियो। यो राज्य पूर्वी लिम्बुवानसँग सघन अन्तरक्रिया, किरात भूभागमा प्रशासनिक सहकार्य, र मुगल साम्राज्यसँगको संक्षिप्त…
जीवनी
मानदेव
लिच्छवीकालीन शासक मानदेवको शासन नेपालका प्राचीन घटनाक्रमलाई प्रमाणमा उभ्याउने मोड मानिन्छ। उनको समयका शिलालेखहरूले विवरण व्यवस्थित बनेकाले समग्र कालखण्ड स्पष्ट देखिन्छ। सम्वत् ३८६–४१३ (ई.स. ४६४–५०५)…
जीवनी
रणबहादुर शाह
रणबहादुर शाह नेपालका शाह वंशीय राजा हुन्, जो बाल्यमै प्रताप सिंह शाहको निधनपछि गद्दीमा पुगे। प्रारम्भमा राजेन्द्रलक्ष्मी र पछि काका बहादुर शाह (नेपाल) नायब बने। उनले छोरा गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाहलाई…
जीवनी
राजेन्द्र वीरविक्रम शाह
श्री ५ राजेन्द्र विक्रम शाह वि.सं. १८७० मा जन्मिएका शाहवंशी सम्राट हुन्, जो वि.सं. १८७३ मा तीन वर्षको उमेरमा गद्दीमा बसे। उनको शासनकाल दरबारिया द्वन्द्व, कोत–भण्डारखाल–अलौ जस्ता रक्तपात, र अन्ततः…
इतिहास
राणा वंश
राणा वंश नेपाल अधिराज्यमा सन् १८४६–१९५१ बीच वास्तविक सत्ता सम्हाल्ने शासक कुल हो, जहाँ शाह वंश औपचारिक रह्यो। काजी जङ्गबहादुर राणाद्वारा स्थापना गरिएको यो निरंकुश व्यवस्थाको अन्त्य वि.सं. २००७ सालमा…
जीवनी
शुक्रराज शास्त्री
शुक्रराज शास्त्री नेपालका शहीद र नेपालभाषाका प्रभावशाली साहित्यकार थिए। आर्य समाजसँग सक्रिय रहँदै भारतमा शिक्षण तथा सामाजिक सुधारमा संलग्न उनी वि.सं. १९९७ माघ १० मा टेकुमा झुण्ड्याइएका थिए।…