नेपाली विश्वकोशनेपाल र नेपाली भाषाको ज्ञानकोश

<i class="fa-solid fa-mountain-sun" style="color:var(--gold)"></i> भूगोल र स्थान

प्रदेश, जिल्ला, सहर, नदी, ताल, हिमाल र प्राकृतिक बनोट · १६८ लेख

भूगोल र स्थान

इलाम जिल्ला

इलाम जिल्ला नेपालको कोशी प्रदेशअन्तर्गत पूर्वी पहाडमा पर्ने प्रशासनिक इकाइ हो। १७०३ वर्ग किलोमिटर क्षेत्र बोकेको यस जिल्लाको भू–आकृति तराई नजिकको भेसीदेखि लेकाली भागसम्म फैलिएको छ। नेपालमा चिया…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

कर्णाली नदी

कर्णाली नदी तिब्बतको माप्चोचोङ्गो हिमनदी नजिक, करिब ३९६२ मि. उचाइँबाट निस्कने, नेपालको सबैभन्दा लामो नदी हो। यो नेपालका पहाडी र तराई क्षेत्र छोइँदै भारततर्फ पस्छ र त्यहाँ घाघरा/सर्यौँ नामले चिनिँदै…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

पाल्पा जिल्ला

पाल्पा जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको पहाडी भूभागमा पर्ने एक प्रशासनिक एकक हो, जसको केन्द्र तानसेन हो। १,३७३ वर्ग किमी क्षेत्रफल र २४२,४२३ जनसंख्या भएको यस जिल्लाको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि सेन वंशसँग जोडिन्छ र…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

लमजुङ जिल्ला

लमजुङ जिल्ला गण्डकी प्रदेशअन्तर्गत नेपालको एक ऐतिहासिक र भौगोलिक विविधतायुक्त जिल्ला हो। मध्य-पहाडदेखि उत्तरी हिमाली भूभागसम्म फैलिएको यस जिल्लाको क्षेत्रफल १,६९२ वर्ग किमि छ र सदरमुकाम बेसीसहर हो।…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

तनहुँ जिल्ला

तनहुँ जिल्ला गण्डकी प्रदेशअन्तर्गतको एक पहाडी प्रशासनिक इकाइ हो, जसको सदरमुकाम दमौलीमा छ। यो जिल्ला महाभारत श्रृङ्खला र मध्य पहाडी भू-भागमा अवस्थित छ र पूर्वको पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रअन्तर्गत…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

प्युठान जिल्ला

प्युठान जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको मध्य–पहाडी भागमा पर्ने एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसको भौगोलिक उचाइ ३०५ देखि ३,६५९ मिटरसम्म फैलिन्छ। करिब १,३२,८९० हेक्टर क्षेत्राधिकार भएको यस जिल्लामा ठण्डा र…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

कपिलवस्तु जिल्ला

कपिलवस्तु जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको दक्षिण-पश्चिमी भागमा पर्ने प्रशासनिक एकाइ हो, जसको क्षेत्रफल १,७३८ वर्ग किमी छ र सदरमुकाम तौलिहवा हो। भू–आकृतिले तराईको समथर भूभाग र तल्लो चुरे पर्वत समेट्छ;…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

डडेल्धुरा जिल्ला

डडेल्धुरा जिल्ला नेपालका सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्ने एउटा पहाडी जिल्ला हो, जसको सिमाना पूर्वमा डोटी जिल्ला, उत्तरमा बैतडी जिल्ला, दक्षिणमा कञ्चनपुर जिल्ला र पश्चिममा भारतको उत्तराखण्डसँग जोडिन्छ।…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

हुम्ला जिल्ला

हुम्ला जिल्ला कर्णाली प्रदेशअन्तर्गतको एक ठूलो पहाडी–हिमाली जिल्ला हो, जसको सदरमुकाम सिमिकोट हो। करिब ५,६५५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलसहित यो डोल्पा जिल्लापछि देशको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो जिल्ला मानिन्छ।…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

मुगु जिल्ला

मुगु जिल्ला नेपालको कर्णाली प्रदेशअन्तर्गत पर्ने एक दुर्गम हिमाली जिल्ला हो। जिल्लाको सदरमुकाम गमगढी हो र कुल क्षेत्रफल ३,५३५ वर्ग किलोमिटर छ। यहाँका प्रमुख नदीहरू मुगु कर्णाली र हुम्ला कर्णाली हुन्।…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

सुर्खेत जिल्ला

सुर्खेत जिल्ला कर्णाली प्रदेशको एक प्रशासनिक इकाइ हो, जसको क्षेत्रफल २,४५१ वर्ग किलोमिटर छ। सदरमुकाम वीरेन्द्रनगर कर्णालीको राजधानी तथा प्रमुख व्यापारिक केन्द्र पनि हो। सुर्खेत भित्री उपत्यकायुक्त…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

गुह्येश्वरी

गुह्येश्वरी काठमाडौँ उपत्यकामा, बागमती नदीको दक्षिणी किनारमा अवस्थित प्रसिद्ध हिन्दू तीर्थ र शक्तिपीठ हो। यहाँ मूर्तिबिनाको गर्भगृहमा जलमग्न कुण्डलाई चाँदीको कलशले आवृत गरिने र त्यही प्रतीकलाई देवीका…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

सिराहा जिल्ला

सिराहा जिल्ला मधेश प्रदेशको दक्षिणी छेउमा पर्ने, सगरमाथा अञ्चलको सीमावर्ती जिल्ला हो। पूर्वमा सप्तरी, पश्चिममा धनुषा, उत्तरमा उदयपुर र दक्षिणमा भारतको बिहारसँग जोडिएको यो जिल्लाको सदरमुकाम सिराहा…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

दाङ जिल्ला

दाङ जिल्ला लुम्बिनी प्रदेशको भूभागमा पर्ने प्रशासनिक इकाई हो, जसमा दाङ र देउखुरी उपत्यकाहरू समेटिन्छन्। यहाँको दाङ उपत्यका एशियामै ठूलो र विश्वस्तरमा दोस्रो ठूलो उपत्यका मानिन्छ। जिल्ला ३०५९.८१ वर्ग…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

नेपालका प्रदेशहरू

नेपालका प्रदेशहरू नेपालको संविधान २०७२ ले स्थापित गरेको संघीय प्रशासनिक संरचनाको पहिलो तह हो। ३ असोज २०७२ मा अवस्थित जिल्लाहरू समुहबद्ध गरी सात प्रदेशको ढाँचा लागू भयो, जसले पहिल्याको १४ अञ्चल र पाँच…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

दैलेख जिल्ला

दैलेख जिल्ला नेपालको कर्णाली प्रदेशमा पर्ने पहाडी प्रशासनिक एकाइ हो। यसको सदरमुकाम नारायण नगरपालिकास्थित दैलेख बजार हो। राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार जनसङ्ख्या २,५२,३१३ र क्षेत्रफल १,४८५.५७…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

छठ

छठ नेपाल र भारतका उत्तरी भागमा प्रचलित हिन्दू पर्व हो, जसमा षष्ठी भगवती र सूर्यको आराधना गरिन्छ। व्रतालुहरूले चार दिनसम्म कडाइका साथ अनुष्ठान पालना गरी परिवारको कल्याण, सन्तानसुख र मनोकामना पूरा हुने…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

नवलपरासी जिल्ला

नवलपरासी जिल्ला वि.सं. २०७२ सम्म अस्तित्वमा रहेको नेपालको पूर्व–पश्चिम फैलिएको पूर्व जिल्ला हो। पूर्वतर्फ नवलपुर र पश्चिमतर्फ परासी क्षेत्र एकीकृत गरी वि.सं. २०१८ मा ‘नवलपरासी’ नाम दिइएको थियो।…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

अरनिको

अरनिको (सन् १२४४/१२४५–१३०६) नेपालको पाटनमा जन्मिएका, वास्तुकला र मूर्तिकलाका प्रखर कलाकार तथा राष्ट्रिय विभूति मानिन्छन्। राजा अभय मल्लको समयमा उनी चीन पुगे र त्यहाँ प्यागोडा शैलीको स्वेत चैत्य…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

डोटी जिल्ला

डोटी जिल्ला सुदूरपश्चिम प्रदेशको एक प्रशासनिक इकाइ हो, जसको सदरमुकाम सिलगढीमा पर्दछ। २,०२५ वर्ग किमि क्षेत्र ओगट्ने यो जिल्ला हिमाली उकासदेखि चुरे पहाडसम्म फैलिएको विविध भू-आकृतिका कारण जलवायु रूपमा…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

पर्सा जिल्ला

पर्सा मधेश प्रदेशको एक प्रशासनिक जिल्ला हो, जसमा औद्योगिक सहर वीरगन्ज अवस्थित छ। उत्तरमा मकवानपुर जिल्ला र चितवन जिल्ला, पूर्वमा बारा जिल्ला, पश्चिम र दक्षिणतर्फ भारतको बिहार राज्यसँग यसको सिमाना…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

सिन्धुली जिल्ला

सिन्धुली जिल्ला नेपालका बागमती प्रदेशको एक प्रशासनिक एकाइ हो, जसको कुल क्षेत्रफल २,४९१ वर्ग किलोमिटर छ। सदरमुकाम कमलामाई नगरपालिकाभित्रको सिन्धुलीमाढी हो। वि.सं. २०७८ को जनगणनाअनुसार यहाँ ३,००,०२६…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

बझाङ जिल्ला

बझाङ जिल्ला नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशमा पर्ने हिमाली–पहाडी जिल्ला हो, जहाँ दुई सहरी नगरपालिका र दस गाउँपालिका सहित १२ स्थानीय तह छन्। यसको कूल क्षेत्रफल ३,४२२ वर्ग किलोमिटर र जनसङ्ख्या १,६७,०२६…

३ मिनेट पढाइ
भूगोल र स्थान

इटहरी उपमहानगरपालिका

इटहरी उपमहानगरपालिका कोशी प्रदेशको सुनसरी जिल्लामा पर्ने शहरी स्थानीय इकाइ हो, जसले पूर्वी भूभागमा द्रुत गतिमा विकसित भएको व्यापार र यातायातको केन्द्रका रूपमा स्थान बनाएको छ। वि.सं. २०५३ माघ ११ मा…

३ मिनेट पढाइ