समाज र जीवनशैली
गुरुङ जाति
गुरुङ जाति (तमु) नेपालका पश्चिमी पहाडी भेगमा बसोबास गर्ने स्वदेशी समुदाय हो। मुख्य बस्ती गण्डकी अञ्चलका जिल्लामा केन्द्रित छन् र गुरुङ भाषा भोट–बर्मेली परिवारअन्तर्गत पर्दछ। लोकपरम्परा, चाडपर्व,…
समाज
“समाज” ट्याग भएका १६ लेख
समाज र जीवनशैली
गोरखाली
गोरखाली (वा गोर्खाली) नेपालमा बसोबास गर्ने बासिन्दालाई जनाउने समष्टिगत पद हो, जसलाई अङ्ग्रेजीमा Gurkha भनिन्छ। उनीहरूको साहस र हिम्मतको छविका कारण उनीहरू नेपाली सेना, भारतीय सेनाको गोरखा रेजिमेन्ट र…
समाज र जीवनशैली
चेपाङ जाति
चेपाङ जाति नेपालको एक मान्यताप्राप्त आदिवासी समुदाय हो, जसलाई नेपाल आदिवासी जनजाति उत्थान राष्ट्रिय प्रतिष्ठानले ५९ जनजातिमध्ये समेटेको छ। वि.सं. २०७८ को जनगणनाअनुसार तिनीहरूको संख्या ८४,३६४ पुगेको…
समाज र जीवनशैली
तराई
तराई हिमालको बाहिरी फेदी सँगै फैलिएको तल्लो समभूमि हो, जसमा अग्ला घाँसे मैदान, स्क्रब सवाना, साल जङ्गल र दलदली भूभाग पाइन्छ। उत्तर भारतमा यमुना नदीपूर्व हरियाणादेखि पश्चिम बङ्गालसम्म फैलिएको यो भूभाग…
समाज र जीवनशैली
तामाङ जाति
तामाङ जाति नेपालको मध्यपहाडी क्षेत्र र पूर्वोत्तर भारतमा दीर्घकालदेखि बसोबास गर्ने मूलवासी समुदाय हो। मातृभाषा तामाङ भाषा बोल्ने यो समूहको भाषा चिनी–तिब्बती महापरिवारको भोट–बर्मेली शाखामा पर्छ।…
समाज र जीवनशैली
थकाली जाति
थकाली जाति नेपालका प्रमुख जनजातिहरूमध्ये एक मानिन्छ। यसको उद्गम मुस्ताङको थाकखोला मानिँदै आएको छ, यद्यपि समुदायका सदस्यहरू देशका विभिन्न स्थानमा फैलिएका छन्। थकाली भाषा तिब्बती–बर्मेली परिवारसँग…
समाज र जीवनशैली
दलित
दलित भारतीय उपमहाद्वीपको जाति संरचनामा अत्यन्त तल्लो वा बहिष्कृत तहका समुदायहरूका लागि प्रयोग हुने पद हो। संस्कृत ‘दलित’ को अर्थ टुटेको वा च्यातेकोसँग जोडिन्छ, र ऐतिहासिक रूपमा यस नामले सामाजिक…
समाज र जीवनशैली
नेपालमा महिला
नेपालमा महिला शीर्षकले नेपाल राज्य र समाजमा महिलाको स्थिति, अधिकार र सहभागिताको समग्र चित्र दिन्छ। कुल जनसंख्यामा करिब ५१.५०% महिला भए पनि शिक्षा, अर्थतन्त्र, राजनीति र प्रशासनमा पहुँच र अवसर असमान…
समाज र जीवनशैली
नेपालमा शिक्षा
नेपालको शिक्षा प्रणाली भारतमा विकसित ढाँचाबाट प्रभावित छ, जुन ब्रिटिश राजको विरासतसँग सम्बन्धित मानिन्छ। नीति–व्यवस्थापनमा शिक्षा मन्त्रालय र मूल्याङ्कनमा राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड केन्द्रीय छन्, जबकि…
समाज र जीवनशैली
ब्राह्मण
ब्राह्मण हिन्दू सामाजिक संरचनामा प्रमुख वर्णको नाम हो, जसको अर्थ ब्राह्मण ग्रन्थका सन्दर्भ र ब्रह्मको ज्ञाता भन्ने दार्शनिक परिभाषासम्म फैलिन्छ। वैदिक परम्परा, यज्ञ-आनुष्ठान र शिक्षा–अध्यापनसँग यसको…
समाज र जीवनशैली
मधेशी
मधेशी भन्नाले नेपालका मैदानी भूभागमा रहने नेपालीहरू बुझिन्छन्, विशेषतः मधेश प्रदेश तथा कोशी र लुम्बिनी प्रदेशका दक्षिणी भागका बस्तीहरूमा स्थायी बसोबास गर्ने समुदाय। उक्त भूक्षेत्रलाई सामान्यतया तराई…
समाज र जीवनशैली
मुसलमान
मुसलमान भन्नाले इस्लाम धर्ममा धार्मिक आस्था राख्ने व्यक्तिलाई जनाइन्छ। यस पहिचानको सैद्धान्तिक आधार इस्लामको धार्मिक ग्रन्थ कुरआन हो। उपलब्ध स्रोतले यही परिधि स्पष्ट गर्दछ र मुसलमानको अर्थ तथा…
समाज र जीवनशैली
मैथिल
मैथिल भारतीय उपमहाद्वीपका हिन्द-आर्य जातीय-भाषिक समुदाय हुन्, जसको मातृभाषा मैथिली हो र बसोबासमुख्यतया मिथिला क्षेत्रमा केन्द्रित छ। मिथिलाको सांस्कृतिक प्रतिष्ठा रामायणमा वर्णित सीताको जन्मभूमिसँग…
समाज र जीवनशैली
लिम्बू जाति
लिम्बू (याक्थुङ/सुब्बा) पूर्वी नेपाल केन्द्रित किराँत समुदाय हो, जसको मातृभाषा लिम्बू भाषा र आधारग्रन्थ मुन्धुम मानिन्छ। ‘लिम्बू’ शब्दको अर्थ धनु–वाणसँग जोडिन्छ। परम्परागत मातृभूमि लिम्बुवानमा आजका…
समाज र जीवनशैली
शेर्पा जाति
शेर्पा जाति नेपालका उच्च हिमाली भेग र तिब्बत आसपास बसोबास गर्ने एक प्रमुख समुदाय हो। पूर्वी तिब्बतबाट १८–१९ औँ शताब्दीबीच सोलुखुम्बु जिल्ला तर्फको आव्रजन, भोट-बर्मेली परिवारको शेर्पा भाषा, र तिब्बती…
समाज र जीवनशैली
सुनुवार जाति
सुनुवार जाति किराँत समूहअन्तर्गत रहेको, नेपाल सरकारद्वारा सूचीकृत आदिवासी जनजाति हो। पूर्वी नेपालको पहाडी भेग, विशेषतः रोल्वालिङ हिमश्रृंखलाबाट दक्षिणतर्फ बग्ने सुनकोशी–तामाकोशी–लिखु नदी प्रणालिका…