समाज र जीवनशैली
गुरुङ जाति
गुरुङ जाति (तमु) नेपालका पश्चिमी पहाडी भेगमा बसोबास गर्ने स्वदेशी समुदाय हो। मुख्य बस्ती गण्डकी अञ्चलका जिल्लामा केन्द्रित छन् र गुरुङ भाषा भोट–बर्मेली परिवारअन्तर्गत पर्दछ। लोकपरम्परा, चाडपर्व,…
भाषा
“भाषा” ट्याग भएका २० लेख
भाषा र साहित्य
गुरुङ भाषा
गुरुङ भाषा नेपालका गुरुङ समुदायले बोल्ने भाषा हो, जसलाई ‘तमु क्यी’ वा ‘तमु भासा’ पनि भनिन्छ। उपलब्ध तथ्याङ्कअनुसार सन् १९९१ मा नेपालभित्र २२७,९१८ र सन् २०११ मा ३२५,६२२ वक्ता थिए। यो नेपालका प्रमुख…
समाज र जीवनशैली
तामाङ जाति
तामाङ जाति नेपालको मध्यपहाडी क्षेत्र र पूर्वोत्तर भारतमा दीर्घकालदेखि बसोबास गर्ने मूलवासी समुदाय हो। मातृभाषा तामाङ भाषा बोल्ने यो समूहको भाषा चिनी–तिब्बती महापरिवारको भोट–बर्मेली शाखामा पर्छ।…
भाषा र साहित्य
तामाङ भाषा
तामाङ भाषा भन्नाले नेपाल, सिक्किम, पश्चिम बङ्गालको दार्जिलिङ क्षेत्र र उत्तर–पूर्वी भारतमा प्रचलित बोली–समूहलाई जनाइन्छ। यस समूहमा उत्तरपश्चिम, दक्षिण पश्चिम, पूर्वी र पश्चिम तामाङ समेटिन्छन्।…
समाज र जीवनशैली
थकाली जाति
थकाली जाति नेपालका प्रमुख जनजातिहरूमध्ये एक मानिन्छ। यसको उद्गम मुस्ताङको थाकखोला मानिँदै आएको छ, यद्यपि समुदायका सदस्यहरू देशका विभिन्न स्थानमा फैलिएका छन्। थकाली भाषा तिब्बती–बर्मेली परिवारसँग…
समाज र जीवनशैली
थामी जाति
थामी, जसलाई थाङ्मी पनि भनिन्छ, नेपालका किरात समुदायमध्येको एक जाति हो। उनीहरूले वोन वा किराँत भनेर चिनिने प्राकृत आस्था मान्ने र थाङ्मी खाम भाषा बोल्ने परम्परा राख्छन्। मुख्य बसोबास दोलखा र…
समाज र जीवनशैली
थारू जाति
थारू जाति नेपालका तराई र भित्री उपत्यकाहरूमा फैलिएको आदिवासी समुदाय हो, जसलाई नेपाल सरकारले ‘लोकजाति’का रूपमा मान्यता दिएको छ। बसोबास मेची–महाकालीसम्म र केही बस्ती उत्तर भारतमा पनि देखिन्छ। भाषिक र…
भाषा र साहित्य
थारू भाषा
थारू समुदायले प्रयोग गर्ने भाषालाई थारू भाषा भनिन्छ। स्रोतहरूमा यो नेपाल, विशेषतः तराई क्षेत्रमा बोलिने प्रमुख भाषामध्ये एक मानिएको छ। पश्चिम र पूर्वतर्फ फरक रूपहरू पाइने उल्लेख छ, र यसका केही…
भाषा र साहित्य
नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान
नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान नेपालका दर्शन, संस्कृति, साहित्य र भाषा सम्बन्धी संरक्षण, प्रवर्द्धन र विकासका कार्यमा समर्पित एक शैक्षिक-सांस्कृतिक संस्था हो। यसको परिकल्पना इतिहासकार बलचन्द्र शर्मा र…
भाषा र साहित्य
नेवारी भाषा
नेवारी भाषा (नेपालभाषा) नेपालका नेपामी/नेवार समुदायको मातृभाषा र काठमाडौं उपत्यकाको ऐतिहासिक सामाजिक थामो हो। चिनी-भोट परिवारमा परे पनि यसमा इन्डो-युरोपेली जडका शब्द ठूलो मात्रामा भित्रिएका छन्।…
भाषा र साहित्य
भोजपुरी भाषा
भोजपुरी भाषा भारोपेली भाषा परिवारअन्तर्गतको बिहारी समुहमा पर्ने भाषा हो। यसको प्रयोग नेपालको तराई क्षेत्रमा, साथै भारतका बिहार र उत्तर प्रदेशमा बोलिचालीमा हुन्छ। लेखनका लागि कैथी लिपि प्रयोग भएको…
समाज र जीवनशैली
मगर जाति
मगर जाति नेपालका मध्य पहाडी भेगमा बसोबास गर्ने एक मूलबासी जनसमूह हो, जसको सांस्कृतिक पहिचान प्रकृतिपूजक परम्परा, आफ्नै भाषा–बोली र विशिष्ट सामाजिक संरचनामा आधारित छ। जनगणनाले यस समुदायलाई जनसंख्याका…
भाषा र साहित्य
मगर भाषा
मगर भाषा नेपालका मगर समुदायमा केन्द्रित भए पनि देशभरि फैलिएको एक प्रमुख भाषा मानिन्छ। यो भाषा सञ्चार, शिक्षा र सांस्कृतिक अभिव्यक्तिमा क्रमशः प्रयोग बढाउँदै गएको छ। कर्णाली प्रदेशमा ढुट उपभाषा सरकारी…
भाषा र साहित्य
मैथिली भाषा
मैथिली भारत र नेपालबीच फैलिएको मिथिला क्षेत्रको एक प्रमुख आर्य भाषा हो। यो भारतको २२ संवैधानिक भाषामध्ये सूचीकृत छ र नेपालमा दोस्रो सबैभन्दा विस्तृत रूपमा बोलिन्छ; नेपालका चौध प्रदेशीय आधिकारिक…
समाज र जीवनशैली
राई जाति
राई जाति पूर्वी नेपालका किराँत समुदायभित्र पर्ने एक आदिवासी जनसमूह हो, जसका पुर्खाप्रति परुहाङ र सुम्निमाको आस्था पाइन्छ। यिनीहरूलाई खम्बु, जिमिदार वा जिमी नामले पनि चिनिन्छ। बहु-थर र बहुभाषी…
भाषा र साहित्य
राई भाषा
राई भाषा शीर्षकमा सामान्यतया किरात राई समुदायका बहुविध मातृभाषाहरू निर्देशित हुन्छन्। यी भाषाहरू नेपालको पूर्वी पहाडी भूभागमा सघन छन्, र भारतका केही राज्यहरूमा पनि प्रयोग हुन्छन्। २००१ को जनगणनाले…
भाषा र साहित्य
लिम्बू भाषा
लिम्बू भाषा पूर्वी भूभागमा बसोबास गर्ने लिम्बू समुदायको मातृभाषा हो। यो मुख्यत: नेपालको पूर्वी लिम्बूवान क्षेत्रमा, साथै सिक्किम, भुटान र उत्तरी पश्चिम बङ्गालमा बोलिन्छ। यस भाषासँग सम्बन्धित आफ्नै…
समाज र जीवनशैली
शेर्पा जाति
शेर्पा जाति नेपालका उच्च हिमाली भेग र तिब्बत आसपास बसोबास गर्ने एक प्रमुख समुदाय हो। पूर्वी तिब्बतबाट १८–१९ औँ शताब्दीबीच सोलुखुम्बु जिल्ला तर्फको आव्रजन, भोट-बर्मेली परिवारको शेर्पा भाषा, र तिब्बती…
भाषा र साहित्य
शेर्पा भाषा
शेर्पा भाषा नेपालका हिमाली बस्तीहरूमा प्रचलित शेर्पा समुदायको मातृभाषा हो। यो सम्भोट लिपिमा लेखिने, भोट-बर्मेली भाषा परिवारमा पर्ने भाषा मानिन्छ। सोलुखुम्बु, दोलखा, रामेछाप र उत्तर–पूर्व…
समाज र जीवनशैली
सुनुवार जाति
सुनुवार जाति किराँत समूहअन्तर्गत रहेको, नेपाल सरकारद्वारा सूचीकृत आदिवासी जनजाति हो। पूर्वी नेपालको पहाडी भेग, विशेषतः रोल्वालिङ हिमश्रृंखलाबाट दक्षिणतर्फ बग्ने सुनकोशी–तामाकोशी–लिखु नदी प्रणालिका…