धर्म र दर्शन
बुढासुब्बा मन्दिर
बुढा सुब्बा मन्दिर वा बुढा सुब्बा नेपालको पूर्वमा अवस्थित सुनसरी जिल्लाको धरान उपमहानगरपालिकाको बिजयपुरमा रहेको छ। दन्तकाली देखि केही पूर्व सेउती खोलाको डिलमाथि रहेको उक्त स्थानमा टुप्पा नभएका…
<i class="fa-solid fa-om" style="color:var(--gold)"></i> धर्म र दर्शन
मन्दिर, स्तूप, गुम्बा, तीर्थ, देवी-देवता र दार्शनिक परम्परा · ६७ लेख
धर्म र दर्शन
सुपादेउराली मन्दिर
सुपा देउराली झण्डै ४,५०० फिटको उचाइमा अवस्थित अर्घाखाँची जिल्लाको मध्यभागमा अवस्थित देवीस्थल हो। त्यस मार्गमा आवतजावत गर्ने धर्मात्माहरूको इच्छा पूरा गराइदिने सुपादेवी स्थानीय क्षेत्रमा आस्थाकी…
धर्म र दर्शन
किराँत धर्म
किराँत धर्म किराँत समुदायहरूको आस्था र व्यवहारको समष्टि हो, जसको मूल आधार मुन्धुम मानिन्छ। यसले ब्रह्माण्डदृष्टि, सामाजिक नियम, जीवन–चक्रका संस्कार र उपचारसम्मलाई समेट्छ। मुन्धुम मौखिक थुन्ग्सप र…
धर्म र दर्शन
मनकामना मन्दिर
मनकामना मन्दिर गोरखा जिल्लाको दक्षिणपूर्व भूभागस्थित एक प्रतिष्ठित देवीस्थान हो, जहाँ मनोकामना पूरा गर्ने भगवतीको आराधना हुन्छ। परम्पराअनुसार अर्घा–खांची–धुर्कोटका मेघासी शाहवंश र गोर्खा दरबारका…
धर्म र दर्शन
सीता
सीता हिन्दू आख्यान परम्परामा प्रतिष्ठित पात्र हुन्, जसलाई रामकथाको केन्द्रमा राखिन्छ। मिथिलाका राजा जनकद्वारा पालनमा आएकी उनी रामायण र रामचरितमानसमा रामकी सहधर्मिणीका रूपमा प्रस्तुत हुन्छिन्।…
धर्म र दर्शन
मैतीदेवी
मैतीदेवी काठमाडौँ उपत्यकाका प्रसिद्ध शक्तिपीठहरू मध्ये एक हो। करिब ४०० वर्षभन्दा पूरानो यो मन्दिर काठमाडौँ उपत्यकाको मध्य भागमा अवस्थित छ। चारैतिरबाट मानव वस्तीले घेरिएको अवस्थामा रहेको यस पञ्चकुमारी…
धर्म र दर्शन
दाउन्ने देवी मन्दिर
नेपालमा प्रशस्तरूपमा धार्मिक पयटकीय स्थानहरू छन् । त्यसमध्येको दाउन्ने देवीको आफ्नै महिमा र पहिचान छ । नवलपरासी जिल्लाको दुम्कीबास र बर्दघाटको बीचमा पहाड रहेको छ । यही पहाडी भागलाई दाउन्ने डाँडा…
धर्म र दर्शन
नमोबुद्ध
नमोबुद्ध काभ्रेपलाञ्चोकको सिमलचौर श्यामपाटी गा.वि.स.भित्र अवस्थित, इतिहासमा परिचित र प्रतिष्ठित एउटा बौद्ध स्तूप हो। तिब्बती बौद्ध समुदायले विशेष मान्यता दिने तीन महान् चैत्यमध्ये यो एक मानिन्छ, अन्य…
धर्म र दर्शन
धर्मभक्त माथेमा
धर्मभक्त माथेमा नेपाल प्रजा परिषद्का संस्थापक सदस्य, राणा शासनविरुद्धका योद्धा तथा नेपालमा आधुनिक शारीरिक सुगठनको प्रवर्तक मानिने व्यक्ति हुन्। वि.सं. १९९७ मा पक्राउ परेर माघ १३ गते सिफलमा मृत्युदण्ड…
धर्म र दर्शन
गोसाइँकुण्ड
नेपाली हिमाली क्षेत्रमा अवस्थित गोसाइँकुण्ड रसुवा जिल्लाको ४,३८० मिटरको उचाइमा रहेको पवित्र ताल हो। यसका वरिपरि रहेका करिब १०८ कुण्डसहितको ताल–परिसर १,०३० हेक्टरमा फैलिएको छ। मुख्य कुण्डलाई शिवकुण्ड…
धर्म र दर्शन
बूढानीलकण्ठ मन्दिर
बूढानीलकण्ठ नेपालको काठमाडौँ जिल्लामा अवस्थित प्रसिद्ध तीर्थस्थल हो। यो काठमाडौँ उपत्यकाको उत्तर तर्फ शिवपुरी डाडाको काखमा अवस्थित छ। यहि देवस्थलको वरिपरिको स्थानलाई पनि बूढानीलकण्ठ भनिन्छ। यसलाई…
धर्म र दर्शन
विजयादशमी
विजयादशमी, जसलाई दशहरा वा दसैँ पनि भनिन्छ, प्रत्येक वर्ष नवरात्रिको अन्त्यमा मनाइने एक प्रमुख हिन्दू चाड हो। यो हिन्दू पात्रोको दशौँ दिनमा मनाइन्छ, जुन सामान्यतया हिन्दू पञ्चाङ्गको छैटौँ महिना असोज…
धर्म र दर्शन
खुकुरी
नेपालका विभिन्न समुदायमा खुकुरीलाई कुलदेवतासँग जोडिएको पवित्र धारिलो वस्तु मानिन्छ। यससँग सम्बन्धित पूजा, आचार–निषेध र प्रतीकात्मक संरचनाले धार्मिक–सांस्कृतिक अर्थ दिन्छ; साथै यो नेपालको प्रतिनिधि…
धर्म र दर्शन
जानकी मन्दिर
जानकी मन्दिर पवित्र हिन्दु धर्मस्थल हो। जानकी अर्थात् सीताको यो मन्दिर उनको जन्मस्थल जनकपुरमा अवस्थित छ। यस मन्दिरलाई मुगल शैलीमा बनाइएको छ।
धर्म र दर्शन
तारादेवी
तारादेवी प्रसिद्ध नेपाली गायिका हुन्, जसलाई ‘नेपालको कोकिला’ भनेर मानिन्छ। उनले जीवनभरि ४ हजारभन्दा बढी नेपाली गीत रेकर्ड गरेकी थिइन्, जसका विषयवस्तु प्रायः देशप्रेम र प्रेमसम्बन्धी भावनासँग जोडिएका…
धर्म र दर्शन
चाँगुनारायण मन्दिर
भक्तपुरस्थित चाँगुनारायण मन्दिर काठमाडौँ उपत्यकाका प्राचीन मन्दिरमध्ये अति पुरानो मानिने, ऐतिहासिक र कलात्मक महत्त्व बोकेको तीर्थस्थल हो। युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा सन् १९७९ मा सूचीकृत यो स्थल…
धर्म र दर्शन
कृष्ण जन्माष्टमी
कृष्ण जन्माष्टमीलाई सातम आठम, गोकुलष्टमी, अष्टमी रोहिनी, श्रीकृष्ण जयन्ती, श्री जयन्ती वा कहिलेकाही साधारण भाषामा जन्माष्टमी भन्ने गरिन्छ । यो भगवान विष्णुको आठौँ अवतारको रूपमा श्री कृष्णको जन्मदिनको…
धर्म र दर्शन
सिंहदरबार
सिंहदरबार नेपाल सरकारको केन्द्रीय प्रशासनिक केन्द्र हो, जहाँ प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय र धेरै मन्त्रालयहरू अवस्थित छन्। काठमाडौँको मध्य भागमा रहेको यो दरबार मूलतः चन्द्र शमशेरले…
धर्म र दर्शन
थान्का
थान्का तामाङ, शेर्पा र गुरुङ समुदायसहित तिब्बती परम्परामा विकसित बौद्ध चित्रकला हो, जसको सूती क्यानभासमा विशेष तयारीपछि चित्र बनाइन्छ। नेवारी पौभा परम्परासँग सामीप्य देखिने यो कलाले बौद्ध दर्शन…
धर्म र दर्शन
मौलाकालिका मन्दिर
मौलाकालिका मन्दिर एक प्रसिद्ध माता कालिकाको हिन्दु मन्दिर हो जुन नेपालको नवलपरासी जिल्लाको गैंडाकोटमा अवस्थित छ। यो मन्दिर १ हजार ८ सय ८२ खुड्किला चढेर पुग्न सकिन्छ।
धर्म र दर्शन
कृष्ण मन्दिर
ललितपुरको पाटन दरबार क्षेत्रमा रहेको कृष्ण मन्दिर सत्रौँ शताब्दीमा राजा सिद्धिनरसिंह मल्लले निर्माण गराएको, शिखर शैली अपनाएको प्रमुख देवालय हो। ढुङ्गाबाट उठाइएको र २१ गजुरयुक्त यो संरचना नेपालमा उक्त…
धर्म र दर्शन
पाँचतले मन्दिर
पाँचतले मन्दिर भनेर चिनिने न्यातपोल मन्दिर भक्तपुरको टौमडी क्षेत्रमा अवस्थित, पाँच तल्लायुक्त र नेपाली शैलीको सबैभन्दा अग्लो मन्दिर मानिन्छ। यसको निर्माण मल्लकालीन राजा भुपतिन्द्र मल्लले १८औँ…
धर्म र दर्शन
मुक्तिनाथ
मुक्तिनाथ नेपालका हिन्दु र बौद्ध समुदायका लागि साझा, अति प्रतिष्ठित तीर्थस्थल मानिन्छ। मुस्ताङ जिल्लाको हिमालपारिको भाग, ३,७१० मि. उचाइमा अवस्थित यस स्थानलाई हिन्दुहरूले मुक्ति क्षेत्र र बौद्धहरूले…
धर्म र दर्शन
बोन धर्म
बोन धर्म तिब्बतको प्राचीन पारम्परिक आस्था–परम्परा हो, जसको उपस्थिति बौद्ध धर्मभन्दा पहिले नै तिब्बती संस्कृतिमा देखिन्छ। केही इतिहासकारले यसलाई तिब्बती साम्राज्यअघि रहेको शङ्शुङ राज्यसँग जोड्छन् र…