भूगोल र स्थान
अन्नपूर्ण
अन्नपूर्ण (अन्नपूर्ण प्रथम) उत्तर-मध्य नेपालको गण्डकी प्रदेशमा पर्ने अन्नपूर्ण हिमशृङ्खलाभित्रको ८,०९१ मिटर अग्लो शिखर हो, विश्वको १०औँ स्थानमा पर्ने। जोखिमपूर्ण मार्ग, अनिश्चित मौसम र ठाडो दक्षिणी…
नेपालको गौरव
गहिरिएर पढ्नुहोस् — नेपालको पहिचान बनाउने ठाउँ, व्यक्ति, पर्व र उपलब्धिका गौरव-कथाहरू।
भूगोल र स्थान
काठमाडौँ
काठमाडौँ नेपाल राज्यको सङ्घीय राजधानी र जनसङ्ख्याका आधारमा सबैभन्दा ठूलो सहर हो। बागमती प्रदेशको काठमाडौँ उपत्यकामा १,३३७ मिटर उचाइमा अवस्थित यो महानगर हिमालय पहाडी क्षेत्रमा श्रीनगरपछि दोस्रो ठूलो…
जीवनी
कालु पाँडे
कालु पाँडे वा कालु पाण्डे (जन्म: वंशिधर पाँडे) एक महान् गोरखाली क्षत्रिय भारदार हुन्। गणेश पाँडेका वंशज पाँडे उच्च इमान्दारिता, पराक्रम र शौर्यको महिमा नेपाली इतिहासमा छ। पाँडे वंशका कुलदीपक पनि…
धर्म र दर्शन
गौतम बुद्ध
गौतम बुद्ध बौद्ध धर्मका प्रणेता तथा हाम्रो कल्पका एक सम्यक सम्बुद्ध मानिन्छन्। सिद्धार्थ गौतमका रूपमा लुम्बिनी, नेपालमा जन्मिएका उनले मध्यम मार्ग अवलम्बन गरेर बोधगयामा सम्यक सम्बोधि प्राप्त गरे र…
जीवनी
जयपृथ्वीबहादुर सिंह
जयपृथ्वीबहादुर सिंह एक बझाङ्गी राजा थिए। जयपृथ्वीको जन्म विसं १९३४ भदौ ७ गते (इ.सं.१८७७) सेती अञ्चलको बझाङमा भएको थियो। उनले लेखेका अक्षराङ्क शिक्षा नामक पुस्तक नेपाली भाषाको पहिलो पाठ्यपुस्तक…
प्रकृति र वातावरण
डाँफे
डाँफे नेपालको राष्ट्रिय पक्षी र उच्च पहाडी–हिमाली क्षेत्रमा पाइने चराचर हो। उत्तराखण्डमा पनि यही नामले चिनिने यो प्रान्तीय पक्षी मानिन्छ। अरुणाचल प्रदेशमा देखिएको नयाँ रूपको वर्गीकरणबारे स्पष्ट…
कला र संस्कृति
तिहार
तिहार नेपालका हिन्दू समुदायमा दशैँपछि मनाइने सर्वाधिक ठूलो पर्व हो। यो पाँच दिनको यमपञ्चक कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीबाट सुरु भई शुक्ल द्वितीयासम्म चल्ने, उज्यालो, आराधना र सहोदरी–सहोदर माया प्रकट गर्ने…
समाज र जीवनशैली
तेन्जिङनोर्गे शेर्पा
तेन्जिङनोर्गे शेर्पा एक नेपाली शेर्पा पर्वतारोही थिए, जसले २०१० जेठ १६ (१९५३ मे २९) मा एडमन्ड हिलारीसँग सगरमाथाको पहिलो सफल आरोहण गरे। उनी भारतको दार्जिलिङमा बसोबास गर्दै प्रशिक्षक, पर्वत–मार्गदर्शक…
कला र संस्कृति
दसैँ
दसैँ वा बडा दसैँ नेपाली समाजको केन्द्रीय चाड हो, जसलाई हिन्दू परम्परामा शक्ति–आराधना र विजयको पर्वका रूपमा मनाइन्छ। असोज शुक्ल प्रतिपदादेखि नौरथा भएसम्म देवीपूजा गरी दशमीका बिहान ज्येष्ठबाट टिका–जमरा…
इतिहास
दिव्योपदेश
श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहले आफ्नो जीवनको अन्तिम समयमा शेरा दरबारमा आफ्ना भारदारहरूलाई देश सञ्चालनका बिभिन्न आयामका सन्दर्भमा उपदेशहरू दिएका थिए, जसलाई दिव्योपदेशका नामले पनि चिनिन्छ ।…
भूगोल र स्थान
नेपाल
सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल दक्षिण एसियाको भूपरिवेष्ठित देश हो, जसको उत्तरमा चीन र अन्य तीन दिशामा भारत सन्निहित छन्। हिमालयको प्रमुख अंशमा फैलिएको यस राज्यको राजधानी काठमाडौँ हो। तराई, पहाड र…
इतिहास
नेपालको झन्डा
नेपालको राष्ट्रिय झन्डा दुई सन्निहित त्रिभुजहरूबाट बनेको, विश्वकै एकमात्र गैर-आयताकार राष्ट्रिय ध्वजावालो प्रतीक हो। सिम्रिक रङ र निलो किनारासहित चन्द्र–सूर्य अंकित यसको आधिकारिक डिजाइन वि.सं. २०१९…
भाषा र साहित्य
नेपाली भाषा
नेपाली भाषा आर्य भाषा परिवारको एक प्रमुख सदस्य हो, जुन हिमाली भूभाग र नेपालमा व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ। यो नेपालको सरकारी भाषा र सम्पर्क माध्यम हो; सिक्किम तथा पश्चिम बङ्गालको गोर्खाल्यान्ड…
प्रकृति र वातावरण
पशुपतिनाथ मन्दिर
पशुपतिनाथ मन्दिर काठमाडौँ जिल्लामा, बागमती नदी किनार स्थित प्रमुख हिन्दू तीर्थ हो। काठमाडौँ महानगरपालिका–८ भित्र फैलिएको यस क्षेत्र करिब २४० हेक्टरको धार्मिक–सांस्कृतिक संकुल हो। सन् १९७९ मा युनेस्को…
जीवनी
पृथ्वीनारायण शाह
शाह वंशका अग्रणी शासक श्री ५ बडामहाराजाधिराज पृथ्वीनारायण शाह नेपाली राज्यको एकीकरणका प्रणेता मानिन्छन्। बाईसे–चौबिसे राज्यहरू र उपत्यकाका मल्ल राज्यहरूलाई सैन्य, कूटनीति र नाकाबन्दीको संयोजनबाट एक…
भूगोल र स्थान
पोखरा महानगरपालिका
पोखरा महानगरपालिका गण्डकी प्रदेशको केन्द्र र कास्की जिल्लाको सदरमुकामसमेत भएको स्थानीय तह हो। वि.सं. २०७३ फागुन २७ मा महानगरका रूपमा उन्नत यो इकाइ क्षेत्रफलका आधारमा देशकै ठूलोमध्ये एक हो। २०७८ को…
जीवनी
बहादुर शाह
बहादुर शाह (जन्म: १८१४ वि.सं. - मृत्यु: १८५४ ) वि.सं.पृथ्वीनारायण शाहका माहिला छोरा र राजनीतिज्ञ थिए। (राजा रणबहादुर शाहले उनलाई लेखेको पत्रमा माहिला काका भनी सम्बोधन गरेका छन्।) उनले आफ्ना पिताले…
जीवनी
बाबुराम आचार्य
बाबुराम आचार्य (अङ्ग्रेजी: Baburam Acharya) नेपालका इतिहास शिरोमणि हुन् । उनको जन्म वि.सं. १९४४ फागुन २९ गते काठमाडौंको ठूलो गौरचन भन्ने ठाउँमा भएको थियो ।
धर्म र दर्शन
बुद्ध पूर्णिमा
बुद्ध पूर्णिमा बौद्ध परम्पराको प्रमुख पर्व हो, जुन वैशाख शुक्ल पूर्णिमामा मनाइन्छ। यस दिन गौतम बुद्धको जन्म, ज्ञानप्राप्ति र महापरिनिर्वाण एउटै तिथिमा परेका स्मरणमा नेपालसहित विश्वका बौद्धहरू यसलाई…
धर्म र दर्शन
बौद्धनाथ
बौद्धनाथ काठमाडौँको पूर्वी भागमा अवस्थित प्रसिद्ध बौद्ध स्तूप र तीर्थस्थल हो, जुन नेपालको सबैभन्दा ठूलो गोलाकार स्तूप मानिन्छ। सन् १९७९ देखि युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा परेको यो स्थल स्वयम्भूनाथ…
जीवनी
भानुभक्त आचार्य
भानुभक्त आचार्य (वि.सं. १८७१ असार २९–१९२५ असोज ६) नेपाली कवि, लेखक र दार्शनिकका रूपमा चर्चित ऐतिहासिक व्यक्तित्व हुन्। आधुनिक नेपाली भाषामा मौलिक सृजनाको प्रारम्भिक चरण स्थापनामा उनको योगदान उच्च…
धर्म र दर्शन
मायादेवी मन्दिर
मायादेवी मन्दिर नेपालको युनेस्को विश्व सम्पदा क्षेत्र लुम्बिनीमा अवस्थित एक प्राचीन बौद्ध मन्दिर हो। यो लुम्बिनीको मुख्य मन्दिर हो, जसलाई परम्परागत रूपमा गौतम बुद्धको जन्मस्थल मानिन्छ। यो मन्दिर एक…
जीवनी
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा
लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा नेपाली कवि तथा गद्यकार हुन्, जसलाई ‘महाकवि’का रूपमा मान्यता प्राप्त छ। वि.सं. १९६६ कार्तिक २७ गते काठमाडौँको डिल्लीबजारमा जन्मिएका उनले कविता, आख्यान, नाटक र निबन्धमा उल्लेखनीय…
प्रकृति र वातावरण
लालीगुराँस
लालीगुराँस नेपालको राष्ट्रिय फूलका रूपमा मान्य छ र पहाडी–हिमाली पट्टीमा सतहदेखि उचाइसम्म पाइने गुराँस समूहको प्रमुख प्रतिनिधि हो। यसको फूल प्रायः रातो र तौलिलो घोसामा फुल्छ, पात लामचौर छ र रुखको कद…