भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाको गैँडाकोटमा अवस्थित कागज उत्पादन उद्योग हो, जसको स्थापना वि.सं. २०४२ मा जनवादी गणतन्त्र चीनको सहयोगमा भएको थियो। यो उद्यमलाई नेपालको पहिलो कागज कम्पनीका रूपमा मानिन्छ। प्रारम्भिक चरणमा सरकारी स्वामित्वमा रहेपछि वि.सं. २०४९ मा निजीकरण गरी गोल्छा समूहको व्यवस्थापनमा पुगेको थियो। वि.सं. २०६७ मा यसले उत्पादन स्थायी रूपमा बन्द गर्यो।
स्थापना र कानुनी ढाँचा
उद्योगको स्थापना कम्पनी ऐन २०२१ अनुरूप दर्ता भई सम्पन्न भएको बताइन्छ। संरचनागत रूपमा यसमा जनवादी गणतन्त्र चीनको सहकार्य रहेको थियो, जसअन्तर्गत प्राविधिक तथा प्रारम्भिक संयन्त्र स्थापना सम्भव भयो। आरम्भदेखि नै यसलाई राष्ट्रिय प्राथमिकताका उद्योगमध्ये राखेर सञ्चालन गरिएको थियो।
स्थान र पूर्वाधार
कारखाना नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) जिल्लाको गैँडाकोट क्षेत्रमा रहेको छ। स्थान छनोटसँगै यातायात तथा कच्चा पदार्थ आपूर्तिको दृष्टिले अनुकूल मानिएको थियो भन्ने धारणा देखिन्छ, यद्यपि स्रोतमा विस्तृत प्राविधिक विवरण उल्लेख भएको छैन।
स्वामित्व रूपान्तरण
सुरुमा सरकारी स्वामित्वमा रहेको यस इकाइलाई वि.सं. २०४९ मा निजीकरण गरिएको थियो। निजीकरणपछि उद्योग गोल्छा समूहको स्वामित्व र व्यवस्थापनमा गएको र सोही समूहले निरन्तर सञ्चालन जिम्मेवारी वहन गरेको उल्लेख पाइन्छ।
उत्पादन क्षमता र बजार
उद्योग स्थायी रूपमा बन्द हुनुअघि त्यसको मासिक उत्पादन करिब १,५३० टन थियो। समग्र उत्पादन क्षमता करिब ७० हजार मेट्रिक टन रहेको जानकारी दिइएको छ, यद्यपि उक्त क्षमताको अवधि वा आधारबारे स्रोतमा स्पष्ट खुलाइएको छैन।
यस उद्यमका प्रमुख खरिदकर्ता सार्वजनिक संस्थानहरू थिए, जसमा साझा प्रकाशन, जनक शिक्षा सामग्री केन्द्र र गोरखापत्र समावेश थिए। यी संस्थागत मागकर्ताले घरेलु कागज उद्योगका लागि स्थिर बजार उपलब्ध गराउने भूमिका निर्वाह गरेका थिए।
श्रम सम्बन्ध र विवाद
वि.सं. २०६४ मा श्रमिक–प्रशासनबीच पारिश्रमिकसम्बन्धी विवाद सार्वजनिक रूपमा देखा पर्यो। स्रोतअनुसार नेपाल सरकारले तोकेको तलब समायोजन कार्यान्वयन नभएको भन्दै मजदुरहरूले विरोध प्रदर्शन गरे र व्यवस्थापनले माग बेवास्ता गरेको दाबी गर्दै उत्पादन कार्य रोके। विवाद समाधान नहुँदासम्म औपचारिक काम रोकावटमा रहेको उल्लेख गरिएको छ।
बन्द हुने अवस्था
उत्पादन र श्रमसम्बन्धी चुनौतीको पृष्ठभूमिमा वि.सं. २०६७ मा उद्योग स्थायी रूपमा बन्द भयो। बन्द हुनुअघि पनि मासिक उत्पादन १,५३० टनको हाराहारीमा रहेको र उपकरण क्षमता धेरै भए पनि त्यसको पूर्ण उपयोग कठिन देखिएको संकेत स्रोत सामाग्रीबाट पाइन्छ।
सन्दर्भ
- नेपाली विकिपिडिया — “भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड” (CC BY-SA 4.0) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख · विकिडाटा Q13184461
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ९३/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
शैली छान्नुहोस्, त्यसपछि प्रतिलिपि गर्नुहोस् वा सन्दर्भ-व्यवस्थापक (Zotero, Mendeley, EndNote) का लागि फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्। आजको मिति स्वतः राखिएको छ।
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भृकुटी_पल्प_एन्ड_पेपर_लिमिटेड (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भृकुटी_पल्प_एन्ड_पेपर_लिमिटेड
“भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड.” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भृकुटी_पल्प_एन्ड_पेपर_लिमिटेड. Accessed 12 November 2026.
Nepali Encyclopedia Editors. “भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड.” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भृकुटी_पल्प_एन्ड_पेपर_लिमिटेड.
@misc{nepaliencyclopedia_826,
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
title = {भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड},
howpublished = {Nepali Encyclopedia},
year = {2026},
url = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AD%E0%A5%83%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AA_%E0%A4%8F%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%A1},
urldate = {2026-11-12},
note = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}TY - ELEC AU - Nepali Encyclopedia Editors TI - भृकुटी पल्प एन्ड पेपर लिमिटेड T2 - Nepali Encyclopedia PY - 2026 DA - 2026/11/12 UR - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AD%E0%A5%83%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%9F%E0%A5%80_%E0%A4%AA%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%AA_%E0%A4%8F%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A1_%E0%A4%AA%E0%A5%87%E0%A4%AA%E0%A4%B0_%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A5%87%E0%A4%A1 Y2 - 2026/11/12 LA - ne ER -
स्थायी लिङ्क: https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भृकुटी_पल्प_एन्ड_पेपर_लिमिटेड · अद्यावधिक १२ नोभेम्बर २०२६ · समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा
