नयाँ र अद्यावधिक लेखहरू
भर्खरै थपिएका वा अद्यावधिक गरिएका लेख, पछिल्लो मिति अनुसार।
-
मीरा राई
मीरा राई नेपाली अल्ट्रा धाविका र पूर्व माओवादी लडाकु हुन्, जसले अन्तर्राष्ट्रिय ट्रेल/अल्ट्रा म्याराथनमा उल्लेखनीय सफलता पाएकी छिन्। फ्रान्सको चामोनिक्समा माउन्ट ब्लान्क ८० किमि जितेसँगै उनको पहिचान विश्वव्यापी भयो। नेसनल ज्योग्राफिकको एड्भेन्चर अफ द इयर…
-
दक्षिण एसियाली खेलकुद
दक्षिण एसियाली खेलकुद दक्षिण एसियामा दुई–दुई वर्षको अन्तरालमा गरिने बहु-खेल प्रतियोगिता हो। यसलाई दक्षिण एसियाली खेलकुद परिषद् सम्हाल्छ, र सदस्य राष्ट्रहरूमा नेपाल, भारत, भुटान, पाकिस्तान, श्रीलङ्का, माल्दिभ्स, बङ्गलादेश र अफगानिस्तान पर्छन्। स्रोतमा पछिल्लो…
-
अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ
अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ (एन्फा) नेपालमा फुटबल खेलको केन्द्रीय प्रशासन र संयमन गर्ने संस्था हो। यसले राष्ट्रिय फुटबल टोली र क्लबस्तरीय प्रतियोगिताहरूको सञ्चालनको दायित्व वहन गर्छ। संस्था सन् १९५१ मा स्थापित भई सन् १९७२ मा फिफासँग आबद्ध भयो। यसको मुख्यालय…
-
कबड्डी
कबड्डी दक्षिण एसियाली समाजमा व्यापक रूपमा खेलिने परम्परागत खेल हो, जसको प्रारम्भ दक्षिण भारतबाट भएको मानिन्छ। नेपालका ग्रामीण बस्तीसम्म प्रचलित यस खेललाई कपर्ती वा ‘हु तु तु’ भनिन्छ, यद्यपि नियम लेखिएपछि औपचारिक नाम ‘कबड्डी’ स्थापित भयो। बङ्गलादेशमा यो…
-
सन्दीप लामिछाने
सन्दीप लामिछाने नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका दायाँहाते लेगस्पिनर हुन्, जसले फ्रान्चाइज टि२० क्रिकेटमा अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिति बनाएका छन्। उनी भारतीय प्रिमियर लिगदेखि बिग ब्यास लिग र पाकिस्तान सुपर लिगसम्म खेलेका छन्। सन् २०१८ मा आईसीसी विश्व ११बाट टि२०आई…
-
पारस खड्का
पारस खड्का नेपाली क्रिकेटका अग्रणी खेलाडी तथा दीर्घकालीन राष्ट्रिय सदस्य हुन्। ७ कार्तिक २०४४ (२४ अक्टोबर १९८७) जन्मिएका उनले दायाँहाते ब्याटिङ र दायाँहाते मध्यम गतिका बलिङ गर्दै बहुआयामिक भूमिका निर्वाह गरे। सन् २००४ देखि नेपाली राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीमा…
-
दशरथ रङ्गशाला
दशरथ रङ्गशाला काठमाडौँको त्रिपुरेश्वरस्थित नेपालकै ठूलो र बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला हो। यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको खेल मैदानका रूपमा मानिन्छ र मुख्यतः फुटबलसहित सांस्कृतिक तथा मनोरञ्जन कार्यक्रमका लागि प्रयोग हुने गर्छ। वि.सं. २०१४ वरिपरि निर्माण भएको उल्लेख…
-
नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली
नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली नेपालका पुरुष फुटबलको आधिकारिक प्रतिनिधि टोली हो, जसको सञ्चालन र व्यवस्थापन अखिल नेपाल फुटबल सङ्घले गर्दछ। टोली एसियाली फुटबल महासङ्घको सदस्य हो र घरेलु खेल मुख्यतः दशरथ रङ्गशाला (काठमाडौँ)मा खेलिन्छ। यसले एएफसी सोलिडारिटी कप २०१६…
-
नेपाल राष्ट्रिय क्रिकेट टोली
नेपाल राष्ट्रिय क्रिकेट टोली भनेको अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेटमा नेपालको आधिकारिक प्रतिनिधि टोली हो, जसको नियमन क्रिकेट असोसियेसन अफ नेपालले गर्छ। यसले सन् १९९६ देखि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषदको सदस्यका रूपमा खेल्दै आएको छ र १५ मार्च २०१८ मा एकदिवसीय…
-
नेपालमा खेलकुद
नेपालमा खेलकुदको समन्वयकारी निकाय राष्ट्रिय खेलकुद परिषद् (राखेप) हो, जसलाई वि.सं. २०१७ फाल्गुन १७ मा विधिगत रूपमा स्थापना गरिएको मानिन्छ। नेपालको राष्ट्रिय खेल औपचारिक रूपमा भलिबल हो। अन्तर्राष्ट्रिय सहभागिता सन् १९५१ को प्रथम एसियाली खेलकुददेखि सुरु भई,…
-
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ
नेपाल उद्योग वाणिज्य महासङ्घ नेपालको औद्योगिक र व्यापारिक क्षेत्रमा क्रियाशील उद्यमी तथा व्यापारीका व्यावसायिक अधिकार–हितको संरक्षण र समग्र क्षेत्रको उन्नतिका निम्ति गठित संस्था हो। यसले उद्योग–वाणिज्य प्रवर्द्धनसँगै नेपाली उत्पादनको वैदेशिक व्यापार विस्तार र…
-
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) नेपालमा सञ्चालनमा रहेको एकमात्र धितोपत्र विनिमय संस्था हो, जसले द्वितीयक बजारमा कारोबारको केन्द्रीय मञ्च प्रदान गर्छ। यो काठमाडौँको सिंहदरबार प्लाजामा अवस्थित छ र नेपाल धितोपत्र बोर्डबाट स्वीकृत छ; कार्तिक २०७७ सम्म सूचीकृत…
-
अलैँची
अलैँची (Amomum subulatum Roxb.) पहाडी भेगमा सफलतापूर्वक उब्जिने, Zingiberaceae परिवारको बहुवर्षीय मसला बाली हो, जसको प्रमुख उत्पादकमा नेपाल, भारत र भुटान पर्छन्। यसले ग्रामीण आम्दानी, बजार शृङ्खला र भू-संरक्षणमा ठोस योगदान दिँदै परम्परागत औषधि तथा प्रशोधन…
-
नेपाली चिया
नेपाली चिया नेपालमा उब्जिने चिया बोटका पातबाट तयार गरिने पेय हो, जसको रङ, सुवास र स्वादनै यसको आकर्षण मानिन्छ। पूर्वी भौगोलिक बनावट दार्जिलिङसँग नजिक हुँदा गुणमा धेरै समानता देखिन्छ, तर उत्पादन कम भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान सीमित छ। उद्योगमा परम्परागत र…
-
अरनिको राजमार्ग
अरनिको राजमार्ग नेपालका राष्ट्रिय राजमार्गहरूमध्ये एक हो, जसलाई राष्ट्रिय राजमार्ग ३ वा रारा ३ का रूपमा चिनिन्छ। यस मार्गले नेपाल र तिब्बत बीचको पहिलो राजमार्गीय कडीको मान्यता पाएको छ। नामकरण चीन पुगेर देशको परिचय पुर्याएका कलाकार अरनिकोको सम्मानमा गरिएको हो।
-
त्रिभुवन राजपथ
त्रिभुवन राजपथ नेपालका राष्ट्रिय राजमार्गमध्ये एक हो, हाल राष्ट्रिय राजमार्ग ४१ का रूपमा चिनिन्छ र पहिले रा०२ को संकेत थियो। यसले काठमाडौँको बाहिरी भागलाई नेपाल–भारतको सीमा नजिक रहेको वीरगन्ज–रक्सौल जोड्दछ। भारततर्फका राष्ट्रिय राजमार्ग २८ र २८ए सँग रक्सौलमा…
-
पृथ्वी राजमार्ग
पृथ्वी राजमार्ग पोखरा उपत्यकालाई राजधानी उपत्यकासँग सडकमार्गीय सम्पर्कमा ल्याउने मार्ग हो। यसको लम्बाइ २०० कि.मी. बताइन्छ, र निर्माणमा चिन सरकारबाट सहयोग प्राप्त भएको उल्लेख छ। नौबिसेमा यस राजमार्गसम्बन्धी शिलालेख अवस्थित छ, र यसै मार्ग हुँदै नेपाल–सनौली…
-
महेन्द्र राजमार्ग
महेन्द्र राजमार्ग (राष्ट्रिय राजमार्ग ०१) नेपालका पूर्व–पश्चिम भूभागलाई जोड्ने सबैभन्दा लामो सडक ढाँचा हो। तराईको समथर भेग समात्दै पूर्वको मेचीनगरदेखि पश्चिमको भीमदत्तसम्म फैलिएको यो मार्ग बहुदेशीय सहयोगमा बनेको हो र राजा महेन्द्र वीर विक्रम शाहको नाममा…
-
नेपाल वायुसेवा निगम
नेपाल वायुसेवा निगम नेपाल राज्यको ध्वजावाहक विमान सेवा प्रदायक हो। वि.सं. २०१५ मा ‘शाही नेपाल वायुसेवा निगम’का रूपमा स्थापना भई, काठमाडौँस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट आन्तरिक तथा मध्यम-दूरीका अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालन गर्छ। यसले कुल ३६…
-
नेपाल टेलिकम
नेपाल टेलिकम बहुमत नेपाल सरकार स्वामित्वमा रहेको राष्ट्रिय दूरसञ्चार सेवा प्रदायक हो, जसको सरकारी हिस्सेदारी ९१.४९% छ। वि.सं. २०३२ असार १ मा नेपाल दूरसञ्चार संस्थानको रूपमा स्थापना भई, २०६० माघ २२ मा नेपाल दूरसञ्चार कम्पनीका रूपमा दर्ता गरियो र २०६१ बैशाखदेखि…
-
नेपाल विद्युत प्राधिकरण
नेपाल विद्युत् प्राधिकरण नेपालको केन्द्रीय विद्युत् सेवा प्रदायक संस्था हो, जसको संस्थागत रूपान्तरणको मूल रेखा वि.सं. १९६८ मा चन्द्र शमशेरको पालामा काठमाडौँ उपत्यकाको फर्पिङ्ग लघु जलविद्युत् निर्माणसँग सुरु भएको मानिन्छ। वि.सं. २०१९ मा बिजुली अड्डाबाट नेपाल…
-
नेपालमा पर्यटन
नेपालमा पर्यटन देशको सबैभन्दा ठूलो उद्योग मानिन्छ र विदेशी मुद्रा तथा राजस्वको प्रमुख आधारका रूपमा वर्णित छ। विश्वकै सर्वोच्च सगरमाथासहितका हिमशृङ्खला, बौद्ध तथा वैदिक–हिन्दू तीर्थ, र बहुरङ्गी संस्कृति यसको मूल आकर्षण हुन्। युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीका…
-
नेपालमा कृषि
नेपालको कृषि क्षेत्र अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड मानिन्छ। इतिहासमा यसले अधिकांश परिवारको जीविकोपार्जन सम्हाल्यो, यद्यपि कुल भूमिमा करिब २०% मात्र खेतयोग्य छ। १९८० दशकमा यस क्षेत्रबाट स्थूल घरेलु उत्पादनको झन्डै ६०% र निर्यातको करिब ७५% आएको थियो। हाल विश्व बैंकका…
-
नेपालको अर्थतन्त्र
नेपालको अर्थतन्त्र विकासोन्मुख प्रकृतिको हो, जसमा मुख्य आधार कृषि र रेमिट्यान्स हुन्। बीसौँ शताब्दीको मध्यतिरसम्म अलगावमा रहेको नेपालले १९५१ तिर आधुनिक संरचनाविहीन अवस्थाबाट यात्रा सुरु गरेपछि क्रमशः प्रगति गरेको देखिन्छ; तर राजनीतिक अस्थिरता र…