मुख्य सामग्रीमा जानुहोस्

नयाँ र अद्यावधिक लेखहरू

भर्खरै थपिएका वा अद्यावधिक गरिएका लेख, पछिल्लो मिति अनुसार।

रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज
रारा राष्ट्रिय निकुञ्ज पश्चिम नेपालको मुगु जिल्लामा अवस्थित एक संरक्षित क्षेत्र हो, जसले रारा ताल र वरिपरिका भू–भाग समेट्छ। यसको क्षेत्रफल १०६ वर्ग किलोमिटर हो र स्थापना सन् १९७६ मा गरिएको हो। उचाइ १८०० मि.देखि ४०४८ मि.सम्म फैलिएको यो निकुञ्जमा कस्तुरी मृग,…
प्रकृति र वातावरण३४६ शब्द
लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज
लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्ज नेपालका बागमती प्रदेशअन्तर्गत नुवाकोट, सिन्धुपाल्चोक र रसुवा जिल्लामा फैलिएको संरक्षित क्षेत्र हो। वि.सं. २०३२ मा स्थापित यस निकुञ्ज काठमाडौँ नजिकतामा दोस्रो स्थानमा पर्छ र यसभित्र अवस्थित गोसाइँकुण्ड धार्मिकसमेत महत्त्व बोकेको छ।…
प्रकृति र वातावरण४१४ शब्द
बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज
नेपालको मध्य तथा सुदूर पश्चिम तराईमा अवस्थित बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज करिब ९६८ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटिएको ठूलो संरक्षित क्षेत्र हो। कर्णाली नदीको पूर्व किनार नजिक रहेको यस निकुञ्जको प्राधान्य उद्देश्य पाटे बाघ र यसको आहारा प्रजातिको संरक्षण हो, तर एक…
प्रकृति र वातावरण४४२ शब्द
सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज
सगरमाथा राष्ट्रिय निकुञ्ज पूर्वी नेपालको सोलुखुम्बु जिल्लाको उत्तर भागमा अवस्थित संरक्षित क्षेत्र हो, जसमा सगरमाथासहित ल्होत्से, नुप्त्से, चो यु र आमादब्लम पर्दछन्। ११४८ वर्ग कि.मि. फैलिएको यो निकुञ्ज इ.सं. १९७६ मा स्थापना भयो र १९७९ देखि विश्व सम्पदा सूचीमा…
प्रकृति र वातावरण३५४ शब्द
नेपालको भूगोल
नेपाल दक्षिण एशियामा अवस्थित भूपरिवेष्ठित देश हो, जसको पूर्व–पश्चिम लम्बाइ करिब ८८५ किलोमिटर र उत्तर–दक्षिण चौडाइ १५०–२५० किलोमिटर दायरा भित्र पर्छ। १,४७,१८१ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल भएको यो भूभाग दक्षिणका तराई मैदानदेखि उत्तरी हिमालय सम्म उचाइ र जलवायुका…
भूगोल र स्थान८०७ शब्द
राप्ती नदी
राप्ती नदी जलस्रोतका हिसाबले समृद्ध मानिने नदी प्रणाली हो, जसका मुख्य सहायकहरू माडी खोला र झिम्रुक खोला हुन्। ६,५०० वर्ग कि. मि. जलाधार र २५७ कि. मि. लम्बाइ (पश्चिम राप्ती) उल्लेखित छ। यस प्रणालीले दाङ देउखुरी उपत्यका र बाँके जिल्लामा सिँचाइ पुर्‍याउँछ।…
भूगोल र स्थान३८४ शब्द
तमोर नदी
तमोर नदी कञ्चनजङ्घा हिमालको नजिकबाट उद्गम हुने, देशस्तरमा प्रथम श्रेणीका नदीमध्ये पर्ने धार हो। धनकुटा जिल्ला हुँदै यसको बहाव उत्तर–पूर्वी भागबाट दक्षिण–पश्चिमतर्फ उन्मुख छ। अन्त्यतिर यो धार कोशीमा मिसिन्छ, र त्रिबेणीघाटमा अरुण तथा सुनकोशीसँग संगम भई संयुक्त…
भूगोल र स्थान२०३ शब्द
अरुण नदी
अरुण नदी चीनको स्वशासित तिब्बत हुँदै नेपालमा प्रवेश गर्ने धार हो, जसलाई सप्तकोशी तथा गंगा नदी प्रणालीसँग सम्बद्ध सहायकका रूपमा राखिन्छ। यो कोशी नदीका प्रमुख सहायक धारामध्ये गनिन्छ र पूर्वी नेपालका किराँत समुदायका लोककथामा विशेष महत्त्वका साथ उल्लेखित छ। यस…
भूगोल र स्थान३४७ शब्द
सुनकोशी नदी
सुनकोशी नदी नेपालभित्र पर्ने ठूला नदीहरूमध्ये गण्य मानिने प्राकृतिक धाराको नाम हो। उपलब्ध स्रोतअनुसार यसले सप्तकोशी नदीसँग जोडिने सहायक नदीको भूमिका बहन गर्छ। स्रोत सामग्री संक्षिप्त भएकाले भौगोलिक विवरण, मार्ग वा उपयोगितासम्बन्धी थप तथ्य प्रस्तुत गरिएको छैन।
भूगोल र स्थान२७८ शब्द
कालीगण्डकी नदी
कालीगण्डकी नदी, जसलाई गण्डकी पनि भनिन्छ, हिमालको काख काट्दै विश्वको अत्यन्त गहिरो खोंच निर्माण गर्ने प्रमुख नेपाली नदी हो। यो धारामा अवस्थित ठूलो जलविद्युत आयोजना नेपालको ऊर्जामा महत्त्वपूर्ण स्तम्भ मानिन्छ। तिब्बतबाट बग्दै मुस्ताङ हुँदै प्रवेश गर्ने यो नदी…
भूगोल र स्थान४२५ शब्द
फोक्सुण्डो ताल
फोक्सुण्डो ताल डोल्पा जिल्लाको उच्च हिमाली भूभागमा पर्ने प्रमुख सफापानी ताल हो, जसलाई स्थानीयतः रिग्म ताल पनि भनिन्छ। यो शे-फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र अवस्थित छ र नेपालकै सबैभन्दा गहिरो ताल भएको दाबी प्रख्यात छ। सन् २००७ सेप्टेम्बरमा यो क्षेत्र रामसार…
भूगोल र स्थान४५९ शब्द
गोसाइँकुण्ड
नेपाली हिमाली क्षेत्रमा अवस्थित गोसाइँकुण्ड रसुवा जिल्लाको ४,३८० मिटरको उचाइमा रहेको पवित्र ताल हो। यसका वरिपरि रहेका करिब १०८ कुण्डसहितको ताल–परिसर १,०३० हेक्टरमा फैलिएको छ। मुख्य कुण्डलाई शिवकुण्ड मानिने यो स्थल लाङटाङ राष्ट्रिय निकुञ्जभित्र पर्छ र सन् २००७…
धर्म र दर्शन५१६ शब्द
तिलिचो ताल
तिलिचो ताल नेपालका हिमालय पर्वतमालामध्ये मनाङ जिल्लाको अन्नपूर्ण क्षेत्र भित्र पर्ने, उच्च उचाइको ताल हो। समुन्द्री सतहभन्दा ४,९१९ मि. उचाइमा अवस्थित यस तालको लम्बाइ ४ कि.मी., चौडाइ १.२ कि.मी. र औसत गहिराइ २०० मि. मापन गरिएको छ। वरिपरि तिलिचो हिमाल, निलगिरि…
भूगोल र स्थान२७२ शब्द
फेवाताल
फेवाताल नेपालका गण्डकी प्रदेशको कास्की जिल्लास्थित पोखरा उपत्यकामा पर्ने, नेपालकै दोस्रो ठूलो ताल मानिन्छ। बीचभागको तालबाराही मन्दिरका कारण प्रसिद्ध यो ताल आन्तरिक र बाह्य पर्यटनको प्रमुख केन्द्र बनेको छ। अन्नपूर्ण हिमशृङ्खला र माछापुच्छ्रेको प्रतिबिम्बका…
भूगोल र स्थान३५४ शब्द
राराताल
राराताल नेपालका स्वच्छपानी तालहरूमध्ये आकार र गहिराइ दुवैका दृष्टिले अग्रस्थानमा पर्ने प्राकृतिक ताल हो। मुगु जिल्लाको २,९७२ मिटर उचाइमा अवस्थित यो ताल १०.८ वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको छ र वरिपरि रारा राष्ट्रिय निकुञ्जको संरक्षण क्षेत्र रहेका कारण प्राकृतिक र…
भूगोल र स्थान३९३ शब्द
महाकाली नदी
महाकाली नदी काली नदीको तल्लो खण्डका रूपमा चिनिने सीमावर्ती नदी हो, जसको उद्गम उत्तराखण्डको नन्दादेवी क्षेत्रका हिमाली ढलानमा करिब ३,६०० मि. उचाइमा रहेको बताइन्छ। यो नेपाल–भारत सीमासँग बग्दै ब्रह्मदेव मण्डीबाट सिन्धु–गङ्गा मैदानमा प्रवेश गर्छ, शारदा बाँधको…
भूगोल र स्थान३७२ शब्द
त्रिशूली नदी
त्रिशूली नदी नेपालकी प्रमुख नदीमध्ये एक हो र सप्तगण्डकी नदी प्रणालीको महत्त्वपूर्ण सहायक धाराका रूपमा चिनिन्छ। यसको उद्गम रसुवाको गोसाइँकुण्ड नजिकको त्रिशूलधारा मानिन्छ, र नदी नेपालको मध्य भाग हुँदै बहन्छ। यो नारायणी/गण्डकी जलाधारभित्र पर्ने नदी हो,…
भूगोल र स्थान३७३ शब्द
सेती नदी
सेती नदी कर्णाली नदीको सहायक नदी हो, जसको स्रोत सैपाल हिमाल (बझाङ जिल्ला)मा पर्दछ। यो नदी ‘सीता नदी’ नामले पनि चिनिन्छ। केही पुराणीय उल्लेखमा यसलाई भारतकी गङ्गा नदीभन्दा पवित्र ठानिएको भेटिन्छ। यस नदीमै राष्ट्रिय गौरवको आयोजना मानिएको पश्चिम सेती जलविद्युत…
भूगोल र स्थान२४८ शब्द
बागमती नदी
बागमती नदी नेपालका काठमाडौँ र ललितपुरलाई छेउछाउमा छुट्याउँदै काठमाडौँ उपत्यका पार गरी दक्षिणतर्फ बग्ने प्रमुख नदी हो। यसले मधेश प्रदेश हुँदै भारतको बिहार प्रवेश गरी कमला नदीमा मिसिन्छ। हिन्दु धर्म र बौद्ध धर्म दुवैमा पवित्र ठानिने यो नदीका किनारमा महत्वपूर्ण…
भूगोल र स्थान७८५ शब्द
कर्णाली नदी
कर्णाली नदी तिब्बतको माप्चोचोङ्गो हिमनदी नजिक, करिब ३९६२ मि. उचाइँबाट निस्कने, नेपालको सबैभन्दा लामो नदी हो। यो नेपालका पहाडी र तराई क्षेत्र छोइँदै भारततर्फ पस्छ र त्यहाँ घाघरा/सर्यौँ नामले चिनिँदै अन्ततः गङ्गा नदीमा मिसिन्छ। मार्गमा प्रमुख सहायक नदीहरूको…
भूगोल र स्थान५५१ शब्द
गण्डकी नदी
गण्डकी नदी नेपालको प्रमुख नदी प्रणाली हो र देशकै सबैभन्दा गहिरो नदीका रूपमा पहिचान हुन्छ। यसको लम्बाइ ३३८ कि.मी. र जलप्रवाह क्षेत्र २६,००० वर्ग कि.मी. रहेको स्रोतहरूमा उल्लेख छ। चितवन प्रवेश गरेपछि यसलाई नारायणी नदी भनिन्छ र भारत छिर्दा गण्डक नामले परिचित छ।
भूगोल र स्थान३६७ शब्द
सप्तकोशी नदी
सप्तकोशी नदी नेपालको सबैभन्दा ठूलो नदी प्रणाली हो, हिमालयबाट झरेका सात मुख्य सहायक नदीहरूको संगमबाट बनेको। यो सुनसरीको चतरा गल्छी हुँदै तराईमा पस्छ, कोशी बाँध पार गरेर भारतको विहार प्रवेश गरी गङ्गा नदीमा मिसिन्छ। बाढी, कटान र निक्षेपजन्य परिवर्तनका कारण यो…
भूगोल र स्थान४५९ शब्द
काठमाडौँ उपत्यका
काठमाडौँ, ललितपुर र भक्तपुर गरी तीन जिल्लामा फैलिएको काठमाडौँ उपत्यका (नेवारी: स्वनिगः) नेपालको संघीय राजधानीसमेत समावेश गर्ने ऐतिहासिक शहरी क्षेत्र हो। यो क्षेत्र युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा समावेश छ, र पहाडी घेराभित्र उर्वर भौगोलिक स्वरूप, सांस्कृतिक…
भूगोल र स्थान५६७ शब्द
महाभारत पर्वत शृङ्खला
महाभारत पर्वत शृङ्खला नेपालका पूर्वी भूभागदेखि पश्चिमीतर्फ फैलिएको प्रमुख पहाडी कडी हो। यो चुरे पर्वतको माथिल्लो भाग मानिन्छ र साधारणतया १५००–३३६० मिटरको उचाइ क्षेत्रमा पर्छ। विभिन्न स्थानमा कोशी नदी, कर्णाली नदी, गण्डकी नदी र त्रिशूली नदी जस्ता धाराहरूले…
भूगोल र स्थान४५१ शब्द