अर्जुन निराला (Arjun Nirala; बाइलाइन: N. Arjun/‘एन. अर्जुन’) असमका लखीपाथार, डिगबोइ नजिक, तिनसुकिया मूलका नेपाली समुदायसँग सम्बन्धित भारतीय पत्रकार, कवि र साहित्यिक अनुवादक हुन्। उनी हिन्दी पत्रकारितामा सक्रिय रहेर अमर उजालामा सम्पादकीय सल्लाहकार/उपदेशकका रूपमा कार्यरत छन् र ‘N. Arjun’ नाममा कोलकाता र गुवाहाटीबाट रिपोर्टिङ गर्छन्। उनको यात्राले असमका गाउँदेखि भारतका प्रमुख हिन्दी पत्रिकासम्मको पत्रकारिता मार्ग देखाएको मानिन्छ।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
निरालाको जन्म र हुर्काइ असमको लखीपाथार (डिगबोइ नजिक), तिनसुकिया जिल्लामा भएको हो। उनले पञ्जाब विश्वविद्यालयबाट हिन्दीमा एम.ए. गरेका छन्। उनका जीवनवृत्त अनुसार हिन्दी विषयमा ‘गोल्ड मेडलिस्ट’ भएको बताइन्छ।
पत्रकारितामा यात्रा र भूमिकाहरू
निराला सन् २००२–२०१० बीच दैनिक भास्कर समूहका विभिन्न संस्करणहरूमा वरिष्ठ सम्पादकीय पद (चिफ सब-एडिटरसमेत) सम्हाल्दै कार्यरत रहे। सो अवधिमा उनले चीन र बङ्गलादेश सम्बन्धी विषयमा विशेष रिपोर्टिङ विशेषज्ञता विकास गरेको उल्लेख छ। सन् २०१० देखि उनी अमर उजालामा आवद्ध भई एक दशकभन्दा बढी समय उपसम्पादक (डेपुटी न्युज एडिटर) र न्युज एडिटरका रूपमा काम गरे; सन् २०१८ को एक कलेज अभिलेखमा उनी ‘न्युज एडिटर, अमर उजाला’ भनेर दर्ता छ।
हाल उनी अमर उजालामा सम्पादकीय सल्लाहकार/उपदेशकका रूपमा कार्यरत छन्। उनको जिम्मेवारी पश्चिम बङ्गाल र पूर्वोत्तर भारतका आठवटै राज्यसम्बन्धी सम्पादकीय कार्य, साथै ‘N. Arjun’ बाइलाइनमा कोलकाता र गुवाहाटीबाट बङ्गाल र पूर्वोत्तरको राजनीति, सिमावर्ती बस्तीहरू, शिक्षा र प्रविधि विषयमा रिपोर्टिङ गर्नुमा केन्द्रित छ। कुल मिलाएर उनले हिन्दी पत्रकारितामा २५ वर्षभन्दा बढी समय बिताएका छन्।
भाषा, अनुवाद र साहित्यिक गतिविधि
निराला लगभग ११ भारतीय भाषामा दखल राख्छन्; तीमध्ये नेपाली भाषा, हिन्दी, संस्कृत, पंजाबी, असमिया र बङ्गाली विशेष उल्लेख गरिन्छ। उनले नेपाली, पंजाबी, असमिया र अङ्ग्रेजीबाट कविता, कथा/उपन्यास र नाटकलाई हिन्दीमा अनुवाद गरेका छन्। उनी भारतीय परफर्मिङ राइट सोसाइटी (IPRS) मा लेखक/गीतकारका रूपमा दर्ता छन्। डिसेम्बर २०२४ मा कोलकाताको डुमडुममा आयोजित ‘सुकान्त स्मृति पुरस्कार’ समारोहमा उनले बङ्गाली साहित्यको परम्परागत धरोहरबारे बोल्दै बङ्गाली कविताका हिन्दी अनुवादलाई जोड दिएको अमर उजालाले उल्लेख गरेको छ।
कृतिहरू
उनको पहिलो हिन्दी कविता सङ्ग्रह माँ प्रकाशित भएको छ। उपन्यासकार इन्दु प्रभा देवीको कृति चेहरे के अंदर का आकाश को उनले गरेको हिन्दी अनुवाद सन् २०२६ मा आधार प्रकाशनबाट प्रकाशित भयो, जसबारे ‘अमर उजाला काव्य’को भिडियो छलफलमा समालोचनात्मक बहस गरिएको थियो।
प्लेटफर्म र सम्पादकीय मानक
निराला Antare Kala (अंतरे कला) का संस्थापक हुन्, जसले भारतको साहित्य, कलासंस्कृति, संगीत, रंगमञ्च र लोकपरम्परालाई डिजिटल माध्यममा समेट्छ। यस प्लेटफर्मका पाँच स्तम्भ (साहित्य, कला, संगीत, रंगमञ्च, लोकपरम्परा) छन् र चार प्रतिबद्धता— अभिलेखीकरण, प्रदर्शन, मार्गदर्शन र सम्पर्क— उल्लेखित छन्। यसको ध्येयवाक्य ‘हर हुनर में एक कला है, हर इंसान के अंदर एक कहानी’ हो, र असमको सानो बस्तीबाट ठूला हिन्दी पत्रिकाका सम्पादकीय कक्षसम्म पुगेको उनको यात्रा त्यस्तो कथा भएको बताइन्छ।
उनी Nirala Vox (निराला वॉक्स) का संस्थापक तथा प्रधान सम्पादक पनि हुन्। यसमा सम्पादकीय र सुधार नीति, रिपोर्टिङको विधि (प्रसङ्ग–देखि–समाचारको लिड, नाम/स्थानको शुद्धता, तथ्य र दाबीको पृथकीकरण, ठूला दाबीमा स्वतन्त्र पुष्टि नभएसम्म ईमानदार शङ्का, नामसहितका आवाज, सन्तुलन, सरल व्याख्या), हिन्दी शैली–मार्गदर्शिका, स्वार्थ–संघर्ष नियम, र AI सहायतामा बनेका युट्युब प्रतिलिपिबाट आएका मस्यौदालाई मानवीय सम्पादकीय समीक्षा बिना कहिल्यै नछाप्ने नीतिहरू प्रकाशित छन्। साइटले आफूलाई सुरुआती चरणमा रहेको बताउँछ।
मान्यता र प्रभाव
उनको भाषा, साहित्य र पत्रकारितामा गरेको योगदान भारतका विभिन्न साहित्यिक र सांस्कृतिक संस्थाहरूबाट मान्य भएको बताइन्छ, यद्यपि विशिष्ट पुरस्कारहरूको नाम स्पष्ट गरिएको छैन। उनी आफूलाई वरिष्ठ पत्रकार, लेखक, कवि, अनुवादक र सामाजिक कार्यकर्ताका रूपमा अभिव्यक्त गर्छन्। यो जीवनीसम्बन्धी धेरै विवरण उनका आफ्नै प्लेटफर्म, व्यावसायिक प्रोफाइल, अमर उजाला र संस्थागत अभिलेखमा आधारित छन्।
सन्दर्भ
- Antare Kala — Founder: Arjun Nirala (official site) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Nirala Vox — संस्थापक / प्रधान संपादक अर्जुन निराला (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Nirala Vox — संपादकीय और सुधार नीति (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Amar Ujala — N Arjun (editorial) author profile (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Amar Ujala — दमदम में युवा कवि चंदन आचार्य 'सुकांत स्मृति पुरस्कार' से सम्मानित (23 Dec 2024) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Amar Ujala Kavya — Book discussion: 'चेहरे के अंदर का आकाश' के लेखक अर्जुन निराला से बात (video) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- IPRS — List of Authors & Other Owners (disclosure report, 31 Mar 2024) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Arjun Nirala — Facebook profile (N Arjun) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ८०/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
शैली छान्नुहोस्, त्यसपछि प्रतिलिपि गर्नुहोस् वा सन्दर्भ-व्यवस्थापक (Zotero, Mendeley, EndNote) का लागि फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्। आजको मिति स्वतः राखिएको छ।
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “अर्जुन निराला”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/अर्जुन_निराला (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). अर्जुन निराला [Arjun Nirala]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/अर्जुन_निराला
“अर्जुन निराला [Arjun Nirala].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/अर्जुन_निराला. Accessed 12 November 2026.
Nepali Encyclopedia Editors. “अर्जुन निराला [Arjun Nirala].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/अर्जुन_निराला.
@misc{nepaliencyclopedia_914,
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
title = {अर्जुन निराला [Arjun Nirala]},
howpublished = {Nepali Encyclopedia},
year = {2026},
url = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE},
urldate = {2026-11-12},
note = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}TY - ELEC AU - Nepali Encyclopedia Editors TI - अर्जुन निराला [Arjun Nirala] T2 - Nepali Encyclopedia PY - 2026 DA - 2026/11/12 UR - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A5%81%E0%A4%A8_%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BE Y2 - 2026/11/12 LA - ne ER -
स्थायी लिङ्क: https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/अर्जुन_निराला · अद्यावधिक १२ नोभेम्बर २०२६ · समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा
