सेल रोटी

सेल रोटी चामलपीठोबाट बनाइने परम्परागत नेपाली मिठाई हो, जसलाई पातलो घोल बनाएर घेराजस्तो गोलो आकार दिई तातो घिउँ वा तेलमा तारेर बनाइन्छ। यो परिकार नेपाली समुदायका चाडपर्वसँग निकट सम्बन्धित मानिन्छ, विशेषतः तिहार र दशैंमा यसको माग र तयारी बढी देखिन्छ। पूजाआजामा प्रसादका रूपमा र घरबाट टाढा रहेका सदस्यलाई उपहारस्वरूप दिनु यसको चलनमा पर्दछ। नेपालका साथै सिक्किम, दार्जिलिङ, सिलिगुडी र भुटानमा समेत यो परिकार परिचित छ।

सांस्कृतिक सन्दर्भ

सेल रोटीलाई नेपाली समुदायले विशेष परिकारको रूपमा हेर्छ। चाडपर्वको जमघटमा यसले सांस्कृतिक मूल्य र पारिवारिक एकताको अनुभूति दिने प्रतीकात्मक स्थान ओगटेको मानिन्छ। तिहार र दशैंबाहेक माघे सङ्क्रान्ति तथा अरू धार्मिक–सामाजिक अवसरहरूमा समेत यसको प्रयोग देखिन्छ।

मुख्य सामग्री

यस परिकारको आधार सामग्री चामलको पिठो हो। घोल बनाउन आवश्यकताअनुसार दूध, चिनी र घिउँ मिसाइन्छ, कहिलेकाहीँ तेल पनि प्रयोग गरिन्छ। स्वाद र बनावटका लागि नौनी, सुजी र मैदा थपिने चलन उल्लेख गरिएको छ। घोल तयार पार्न चाहिने मात्रामा पानी हालिन्छ, र अन्य आवश्यक सामग्रीसमेत उपलब्धताअनुसार मिसाइन्छ।

बनाउने विधि

पहिले चामलपीठोलाई दूध, चिनी, घिउँ वा तेल र चाहिने अन्य सामग्रीसँग राम्रोसँग फिँजाएर पातलो घोल तयार गरिन्छ। यो घोललाई केही बेर छोड्दा स्वाद र एकरूपता मिल्न मद्दत हुन्छ। तताइएको घिउँ–तेलमा घोललाई बिस्तारै खन्याएर घेराजस्तो गोलो बनाइन्छ र दुबै पाटो सुनिन्जेल तारेर निकालिन्छ।

अवसर र प्रयोग

सेल रोटी चाडपर्वमा भोजनको महत्वपूर्ण अङ्गका रूपमा राखिन्छ। तिहार र दशैंको पारिवारिक तथा सामुदायिक भेटघाटमा यसले विशेष स्थान ओगट्छ। पूजाको क्रममा पूजास्थलमा प्रसाद चढाउन प्रयोग हुन्छ, र घर–परिवारबाट टाढा रहेका सदस्यहरूलाई विशेष उपहारका रूपमा पठाउने चलनसमेत विद्यमान छ।

भौगोलिक प्रसार

यो परिकार नेपालभरि प्रचलित छ। यसबाहेक भारतका दार्जिलिङ, सिक्किम र सिलिगुडी क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नेपाली भाषी समुदायबीच पनि लोकप्रिय मानिन्छ। स्रोतहरूमा भुटानमा समेत यसको प्रचलन रहेको उल्लेख पाइन्छ।

भण्डारण

तारेको सेल रोटी सामान्य कोठा तापक्रममा करिब २० दिनसम्म सुरक्षित राख्न सकिने भनिएको छ। चाडपर्वमा अघिल्लो दिनदेखि ठूलो परिमाणमा तयार गरी क्रमशः बाँडफाँट र पूजामा प्रयोग गर्ने चलन यसै भण्डारण क्षमतासँग सम्बन्धित मानिन्छ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “सेल रोटी।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A5%80। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). सेल रोटी. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A5%80

@misc{ne_306,
  title = {सेल रोटी},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B8%E0%A5%87%E0%A4%B2_%E0%A4%B0%E0%A5%8B%E0%A4%9F%E0%A5%80}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}