लखीदेवी सुन्दास (Lakhi Devi Sundas) भारतीय नेपाली कवि, लघुकथाकार, समालोचक, अनुवादक र शिक्षाविद् थिइन्। उनी १९३४ मा कोलकाता, ब्रिटिश भारतमा जन्मिइन् र साहित्यिक तथा शैक्षिक जीवन दार्जिलिङमा बितायिन्। भारतीय नेपाली समुदाय र नेपाली साहित्यमा उनको कृतित्वले छुट्टै स्थान बनाएको देखिन्छ।
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
सुन्दासको जन्म सन् १९३४ मा कोलकातामा भयो। उच्च शिक्षामा उनले दर्शनशास्त्र र नेपाली विषयमा एम.ए. उपाधि हासिल गरिन्। उनले सन् १९८९ मा पी.एच.डी. पूरा गरेकी थिइन्।
शैक्षिक र संस्थागत भूमिका
उनी दार्जिलिङ सरकारी कलेजकी प्रिन्सिपल-इन-चार्जका रूपमा जिम्मेवारीमा रहेकी थिइन्। साथै, उनी नेपाली साहित्य सम्मेलन (दार्जिलिङ) की अध्यक्ष पनि भइन्। यी भूमिकाले दार्जिलिङको शैक्षिक र साहित्यिक वृत्तमा उनको उपस्थिति सुदृढ बनायो।
साहित्यिक यात्रा र कृतित्व
कविता, लघुकथा र समालोचनामा सक्रिय सुन्दासले साहित्य अकादमीका लागि अनुवाद र सम्पादन कार्य गरिन्। सन् १९९५ मा उनले मलयालम कविमाथि लेखिएको एउटा मोनोग्राफ अनुवाद गरेको उल्लेख भेटिन्छ, र उनले विभिन्न चयनग्रन्थहरू सम्पादन पनि गरिन्। भारतीय नेपाली साहित्यको एक सङ्कलन उनी सह-सम्पादक रहेकी कृति श्याम प्रकाशनबाट प्रकाशित भएको र १९७८ मा Indian Literature पत्रिकामा उल्लेखित भएको पाइन्छ।
पुरस्कार र सम्मान
उनको लघुकथा–सङ्ग्रह अहत अनुभूति का लागि उनले साहित्य अकादमी पुरस्कार (नेपाली) पाइन। यस पुरस्कारको वर्षबारे स्रोतहरूमा मतभेद छ—सामान्यतया २००१ भनिन्छ, कतिपयले २००२ पनि उल्लेख गर्छन्। अन्य सम्मानमा रत्नश्री, लोकप्रिय देवी र भानु पुरस्कार समावेश छन्।
अन्त्य र स्मरण
लखीदेवी सुन्दासको निधन १५ अगस्ट २०१९ मा दार्जिलिङमै ८५ वर्षको उमेरमा भयो। उनको दाहसंस्कारमा उपस्थितिको संख्या न्यून भएको बारे समसामयिक समाचारमा उल्लेख गरिएको पाइन्छ।
महत्त्व
समालोचना, अनुवाद, कविता र लघुकथामा सक्रियतासहित शैक्षिक नेतृत्व सम्हालेकी सुन्दास भारतीय नेपाली र भारतीय साहित्यभित्रको नेपाली साहित्यको प्रवाहमा प्रभावशाली उपस्थिति भएकी साहित्यिक व्यक्तित्वको हैसियतले चिनिन्छिन्। उनको कृतित्व र संस्थागत भूमिकाले दार्जिलिङ र भारतीय नेपाली साहित्यिक संस्कारबीच सम्वाद र निरन्तरता प्रवर्द्धन गरेको देखिन्छ।
सन्दर्भ
- Sahitya Akademi — Akademi Awards (Nepali) list (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Kalimpong Online News / The Telegraph — Family, authors rue thin crowd at crematorium (19 Aug 2019) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Indian Literature (Sahitya Akademi) — Our Contributors (JSTOR) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Sahitya Akademi — Nepali publications catalogue (PDF) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ८७/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
शैली छान्नुहोस्, त्यसपछि प्रतिलिपि गर्नुहोस् वा सन्दर्भ-व्यवस्थापक (Zotero, Mendeley, EndNote) का लागि फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्। आजको मिति स्वतः राखिएको छ।
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “लखीदेवी सुन्दास”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/लखीदेवी_सुन्दास (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). लखीदेवी सुन्दास [Lakhi Devi Sundas]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/लखीदेवी_सुन्दास
“लखीदेवी सुन्दास [Lakhi Devi Sundas].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/लखीदेवी_सुन्दास. Accessed 12 November 2026.
Nepali Encyclopedia Editors. “लखीदेवी सुन्दास [Lakhi Devi Sundas].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/लखीदेवी_सुन्दास.
@misc{nepaliencyclopedia_909,
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
title = {लखीदेवी सुन्दास [Lakhi Devi Sundas]},
howpublished = {Nepali Encyclopedia},
year = {2026},
url = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B2%E0%A4%96%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8},
urldate = {2026-11-12},
note = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}TY - ELEC AU - Nepali Encyclopedia Editors TI - लखीदेवी सुन्दास [Lakhi Devi Sundas] T2 - Nepali Encyclopedia PY - 2026 DA - 2026/11/12 UR - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B2%E0%A4%96%E0%A5%80%E0%A4%A6%E0%A5%87%E0%A4%B5%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%A6%E0%A4%BE%E0%A4%B8 Y2 - 2026/11/12 LA - ne ER -
स्थायी लिङ्क: https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/लखीदेवी_सुन्दास · अद्यावधिक १२ नोभेम्बर २०२६ · समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा
