इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान

इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान वि.सं. २०२९ मा नयाँ शिक्षा योजना कार्यान्वयनसँगै सुरु भएको, त्रिभुवन विश्वविद्यालय मातहतको इन्जिनियरिङ शिक्षाको केन्द्रीय संस्थान हो। यसको प्रारम्भिक उद्देश्य राष्ट्रिय आवश्यकता पूरा गर्ने मध्यम तथा उच्चस्तरीय प्राविधिक जनशक्ति उत्पादन, विविध तहका तालिम सञ्चालन, अनुसन्धान प्रवर्द्धन र परामर्श सेवा उपलब्ध गराउनु थियो। हाल यसअन्तर्गत चार आंगिक क्याम्पस र निजी तथा सामुदायिक क्षेत्रका १० कलेज सम्बन्धनमा सञ्चालन छन्।

केन्द्रीय क्याम्पस, पुल्चोक

पुल्चोक क्याम्पसमा वि.सं. २०३० मा आर्किटेक्चर, २०३२ मा रेडियो इलेक्ट्रोनिक्स, र २०३३ मा रेफ्रिजेरेसन एण्ड एयरकन्डिसनिङ प्रमाण–पत्र तह सुरु भए। स्नातक तहको सिभिल कार्यक्रम वि.सं. २०४१ देखि नियमित चल्दै आएको छ। त्यसपछि वि.सं. २०५१ मा इलेक्ट्रिकल र इलेक्ट्रोनिक्स, २०५२ मा मेकानिकल र आर्किटेक्चर, र २०५५ मा कम्प्युटर इन्जिनियरिङ स्नातक स्तर थपिए।

स्नातकोत्तर तह वि.सं. २०५३ देखि क्रमशः अर्बन प्लानिङ र स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङ, २०५४ मा इन्भाइरोन्मेन्टल, २०५६ मा वाटर रिसोर्सेस, २०५८ मा रिन्यूएबल एनर्जी, इन्फर्मेशन एण्ड कम्युनिकेशन र पावर सिस्टम, २०५९ मा जिओ–टेक्निकल, २०६५ मा सस्टेनेबल वाटर स्यानिटेशन, हेल्थ एण्ड डेभलपमेन्ट सञ्चालन भए। २०६६ मा टेक्नोलोजी एण्ड इन्नोभेसन म्यानेजमेन्ट, २०६७ मा ट्रान्सपोर्टेशन, २०६८ मा डिजास्टर रिस्क म्यानेजमेन्ट, र २०६९ मा इनर्जी सिस्टम प्लानिङ र कम्प्युटर सिस्टम एण्ड nol Knowledge Engineering सुरू गरियो। वि.सं. २०५४ बाट विद्यावारिधि कार्यक्रम सुरु भई २०६७ देखि निरन्तरता छ।

पुल्चोकलाई स्नातक र सोभन्दा माथिल्लो तहमा केन्द्रित गरिने नीतिअनुसार डिप्लोमा तहका कार्यक्रम चरणबद्ध रूपमा सारिएका थिए। वि.सं. २०५२ मा रेफ्रिजेरेसन एण्ड एयरकन्डिसनिङ पूर्वाञ्चल क्याम्पस, २०५३ मा इलेक्ट्रिकल तथा इलेक्ट्रोनिक्स पश्चिमाञ्चल क्याम्पस, २०५४ मा आर्किटेक्चर र २०५५ मा सिभिल थापाथली क्याम्पसमा स्थानान्तरण भएका थिए।

थापाथली क्याम्पस

वी.सं. २०१९ मा जर्मनी सरकारको सहयोगमा टेक्निकल ट्रेनिङ इन्स्टिच्युट परियोजना बसेर थापाथलीमा स्थापना भयो। वि.सं. २०२२–२०२४ मा दश कक्षा पार गरेका विद्यार्थीलाई इलेक्ट्रिकल, मेकानिकल र अटोमोबाइलमा तीन वर्षे तालिम दिइयो, र वि.सं. २०२३ देखि एस.एल.सी. पश्चात भर्ना सुरु भयो। केही अवधिमा दुई वर्षे छोटो तालिम पनि संचालित भयो।

वि.सं. २०२९ देखि यो क्याम्पस संस्थानअन्तर्गत आयो। २०३३ पछि इलेक्ट्रिकल कार्यक्रम त्यहाँ बन्द भयो। २०४३ देखि मेकानिकल र अटोमोबाइलमा तीन वर्षे डिप्लोमा नियमित चल्यो। स्थानान्तरण नीतिपछि वि.सं. २०५४ मा आर्किटेक्चर र २०५५ मा सिभिल त्यहाँ आयो। २०५७–२०५९ बीच डिप्लोमा तहका नियमित तथा पूर्णशुल्कीय कार्यक्रम थपिए। स्नातक तहमा २०६२ मा इन्डस्ट्रियल, २०६६ मा सिभिल, २०६७ मा इलेक्ट्रोनिक्स एण्ड कम्युनिकेसन, २०६८ मा मेकानिकल सुरु भए। पछि २०६८–२०६९ मा डिप्लोमा तह क्रमशः बन्द गरियो र २०७१ मा आर्किटेक्चर स्नातक थपियो।

पूर्वाञ्चल क्याम्पस

वि.सं. २०३४ पुसमा एशियाली विकास बैंकसँग ऋण सम्झौता र वि.सं. २०३५ साउनमा संयुक्त अधिराज्यसँग प्राविधिक सहयोग सम्झौता भई धरान, तीनकुनेमा क्याम्पस निर्माण भयो। वि.सं. २०४३ मा निर्माण सम्पन्न भई डिप्लोमा तहका कार्यक्रम चले। २०५६ मा सिभिल र इलेक्ट्रिकल डिप्लोमामा पूर्णशुल्कीय कार्यक्रम थपिए।

वि.सं. २०५७ देखि बी.ई. एग्रिकल्चर इन्जिनियरिङ र २०६१ देखि बी.ई. सिभिल सञ्चालन भए। २०६९ देखि मेकानिकल, इलेक्ट्रोनिक्स एण्ड कम्युनिकेसन र कम्प्युटरमा स्नातक तह सुरु हुँदा पहिल्यैका सम्बन्धित डिप्लोमा कार्यक्रम बन्द गरिए। यो क्याम्पस २०४५।११।१२ देखि प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालिम परिषद् अन्तर्गत गइसकेको थियो, तर २०४७।२।१५ मा पुनः संस्थानमै फर्कियो। २०७१ मा इलेक्ट्रीकल स्नातक थपिएको छ।

पश्चिमाञ्चल क्याम्पस

वि.सं. २०३८ मा विश्व बैंक ऋण, र संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय विकास कार्यक्रममार्फत अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठनको प्राविधिक सहयोगमा पोखरा, लामाचौरमा क्याम्पस स्थापनाको परियोजना अघि बढ्यो। वि.सं. २०४४ देखि कालिगढ तालिम र डिप्लोमा तहका कार्यक्रम सुरु भए। २०५३ मा अटोमोबाइल र इलेक्ट्रोनिक्स डिप्लोमा थपिए, २०५५–२०५६ मा सिभिल र इलेक्ट्रिकलमा पूर्णशुल्कीय डिप्लोमा चल्यो।

सुधारपश्चात वि.सं. २०६२ मा डिप्लोमा इलेक्ट्रिकल/इलेक्ट्रोनिक्सको सट्टा बी.ई. इलेक्ट्रोनिक्स एण्ड कम्युनिकेसन, २०६७ मा बी.ई. इलेक्ट्रिकल सुरु भयो। २०५६ देखि बी.ई. सिभिल चलिरहेको छ। २०६९ देखि बी.ई. सिभिल, इलेक्ट्रीकल, इलेक्ट्रोनिक्स एण्ड कम्युनिकेसन, मेकानिकल, कम्प्युटर र जियोमेटिक्स सञ्चालनमा छन्।

भर्ना र परीक्षा

केन्द्रीय क्याम्पस, अन्य आंगिक क्याम्पस र संस्थानसँग सम्बन्धन–प्राप्त कलेजमा प्रवेशका लागि संस्थानद्वारा सञ्चालन हुने प्रवेश–परीक्षा अनिवार्य छ। विद्यापरिषद्ले तोकेको न्यूनतम अंकभार र मापदण्ड पूरा गरी सो परीक्षामा सफल हुनुपर्ने व्यवस्था रहेको छ।

अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग

संस्थानको भौतिक तथा शैक्षिक विस्तारमा विभिन्न साझेदारहरूको सहयोग रह्यो। भारत, संयुक्त अधिराज्य, नर्वे लगायतका मित्रराष्ट्रबाट सहयोग प्राप्त भएको उल्लेख छ। स्नातक तथा स्नातकोत्तर कार्यक्रम प्रारम्भमा विश्व बैंकको ऋण, स्विस महासङ्घ र क्यानडा सरकारको अनुदानबाट सहज बनेका थिए। साथै अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठन र संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय विकास कार्यक्रमले प्राविधिक सहयोग प्रदान गरेका थिए।

सम्बन्धन–प्राप्त कलेजहरू

• काठमाडौँ इन्जिनियरिङ कलेज
• कान्तिपुर इन्जिनियरिङ कलेज
• एड्भान्स्ड कलेज अफ इन्जिनियरिङ एन्ड मेनेजमेन्ट
• हिमालय कलेज अफ इन्जिनियरिङ
• नेशनल कलेज अफ इन्जिनियरिङ
• जनकपुर इन्जिनियरिङ कलेज
• काठफोर्ड इन्टरनेसनल कलेज अफ इन्जिनियरिङ एन्ड म्यानेजमेन्ट
• ख्वप कलेज अफ इन्जिनियरिङ
• सगरमाथा इन्जिनियरिङ कलेज
• ललितपुर इन्जिनियरिङ कलेज

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/इन्जिनियरिङ_अध्ययन_संस्थान (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान [Institute of Engineering, Tribhuvan University]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/इन्जिनियरिङ_अध्ययन_संस्थान

“इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान [Institute of Engineering, Tribhuvan University].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/इन्जिनियरिङ_अध्ययन_संस्थान. Accessed 12 November 2026.

Nepali Encyclopedia Editors. “इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान [Institute of Engineering, Tribhuvan University].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/इन्जिनियरिङ_अध्ययन_संस्थान.

@misc{nepaliencyclopedia_420,
  author       = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  title        = {इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान [Institute of Engineering, Tribhuvan University]},
  howpublished = {Nepali Encyclopedia},
  year         = {2026},
  url          = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%87%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%99_%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8},
  urldate      = {2026-11-12},
  note         = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}

TY  - ELEC
AU  - Nepali Encyclopedia Editors
TI  - इन्जिनियरिङ अध्ययन संस्थान [Institute of Engineering, Tribhuvan University]
T2  - Nepali Encyclopedia
PY  - 2026
DA  - 2026/11/12
UR  - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%87%E0%A4%A8%E0%A5%8D%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%99_%E0%A4%85%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%AF%E0%A4%A8_%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%A8
Y2  - 2026/11/12
LA  - ne
ER  -