असित राई (Asit Rai) भारतीय नेपाली-भाषाका उपन्यासकार र लेखक हुन्, जो दार्जिलिङ पहाडबाट पहिचानित छन्। उनले साहित्य अकादमीको साहित्य अकादमी पुरस्कार नेपाली भाषामा सन् १९८१ मा उपन्यास नयाँ क्षितिजको खोज का लागि प्राप्त गरे। उनी भारतस्थित नेपालीभाषी समुदाय र भारतीय नेपाली साहित्यमा योगदानका कारण उल्लेखनीय ठहरिन्छन्।
प्रारम्भिक जीवन
राईको जन्म २४ नोभेम्बर १९४० मा महनदी (महनदी बजार) भन्ने बस्तीमा, कर्सियाङ (Kurseong) नजिक, दार्जिलिङ जिल्लामा भयो। श्रमिक परिवेशमा जन्मिएका उनको बाल्य–यौवन आर्थिक रूपमा अत्यन्त कठिन रहेको उल्लेख पाइन्छ।
साहित्यिक यात्रा
राईले तेह्रवटा उपन्यास लेखे। तिनमध्ये यन्त्रणा पनि समावेश छ। उनका उपन्यासहरूले उनीलाई नेपाली भाषाका भारतीय सन्दर्भका प्रमुख कथाकारका रूपमा स्थापित गरे भन्ने मूल्याङ्कन गरिँदै आएको छ।
प्रमुख कृति
राईको चर्चित कृति नयाँ क्षितिजको खोज (The Search for a New Horizon) हो, जसका लागि उनलाई सन् १९८१ मा साहित्य अकादमी पुरस्कार प्रदान गरिएको थियो। उपलब्ध सूचीअनुसार उनले लेखेका तेह्र उपन्यासमध्ये यन्त्रणा మరో परिचित शीर्षक हो।
पुरस्कार र सम्मान
राईले साहित्य अकादमी (Sahitya Akademi)बाट सन् १९८१ को साहित्य अकादमी पुरस्कार (नेपाली) प्राप्त गरे। साथै अकादमीले उनीमाथि वृत्तचित्र निर्माण गरेको छ, जसको निर्देशन सञ्जय महारिशी (Sanjay Maharishi)ले गरेका हुन्।
मृत्यु र महत्त्व
राईको निधन सन् २०१९ मा भयो। दार्जिलिङ केन्द्रित भारतीय नेपाली भाषी साहित्यमा उनको योगदान पुरस्कार, कृतिसङ्ख्या र संस्थागत मान्यताले दर्साउँछ, र नेपालबाहिरको नेपालीभाषी साहित्यिक परम्पराको महत्वपूर्ण अंशका रूपमा स्मरण गरिन्छ।
सन्दर्भ
- Sahitya Akademi — Akademi Awards (Nepali) list (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Davarseli, B. K. — Asit Rai in New Horizon (Indian Literature, JSTOR) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Project Sanket — Asit Rai: The Story of Darjeeling (Sahitya Akademi documentary, dir. Sanjay Maharishi) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- English Wikipedia — Asit Rai (CC BY-SA 4.0) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ८५/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
शैली छान्नुहोस्, त्यसपछि प्रतिलिपि गर्नुहोस् वा सन्दर्भ-व्यवस्थापक (Zotero, Mendeley, EndNote) का लागि फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्। आजको मिति स्वतः राखिएको छ।
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “असित राई”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असित_राई (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). असित राई [Asit Rai]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असित_राई
“असित राई [Asit Rai].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असित_राई. Accessed 12 November 2026.
Nepali Encyclopedia Editors. “असित राई [Asit Rai].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असित_राई.
@misc{nepaliencyclopedia_902,
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
title = {असित राई [Asit Rai]},
howpublished = {Nepali Encyclopedia},
year = {2026},
url = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%88},
urldate = {2026-11-12},
note = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}TY - ELEC AU - Nepali Encyclopedia Editors TI - असित राई [Asit Rai] T2 - Nepali Encyclopedia PY - 2026 DA - 2026/11/12 UR - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%85%E0%A4%B8%E0%A4%BF%E0%A4%A4_%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%88 Y2 - 2026/11/12 LA - ne ER -
स्थायी लिङ्क: https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/असित_राई · अद्यावधिक १२ नोभेम्बर २०२६ · समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा
