सम्राट उपाध्याय

सम्राट उपाध्याय नेपाली मूलका, अङ्ग्रेजीमा लेख्ने अमेरिकी कथाकार हुन्, जसका कृतिहरूले समकालीन नेपाली जीवनको चित्र खिच्छन्। उनी काठमाडौँ (नेपाल)मा जन्मेर हुर्किए र १९८४ मा २१ वर्षको उमेरमा संयुक्त राज्य अमेरिका पुगे। स्रोतअनुसार, पश्चिममा प्रकाशित अङ्ग्रेजीभाषी नेपाली-जन्मेका कथाकारमध्ये उनी पहिलो मानिन्छन्। उनी हाल परिवारसँग ब्लुमिङ्टन, इन्डियानामा बसोबास गर्छन्।

Arresting God in Kathmandu (२००१)

उनीद्वारा प्रकाशित पहिलो कृति हो, जसलाई हौटन मिफ्लिन कम्पनीले २००१ मा छाप्यो। यो नौ कथाको सङ्ग्रह हो। यसै कृतिसँग सम्बद्ध भई २००१ मा उनले ह्वाइटिङ पुरस्कार (Whiting Award) प्राप्त गरे। सङ्ग्रहका कथाहरू:

• The Good Shopkeeper
• The Cooking Poet
• Deepak Misra's Secretary
• The Limping Bride
• During the Festival
• The Room Next Door
• The Man with Long Hair
• This World
• A Great Man's House

The Guru of Love (२००३)

दोस्रो पुस्तक र पहिलो दीर्घ उपन्यास, हौटन मिफ्लिनले २००३ मा प्रकाशित गर्‍यो। २००३ को द न्यु योर्क टाइम्स Notable Book of the Year को सूचीमा पर्‍यो। यस कृतिको कथावस्तु २००८ को माइक मायेर्स अभिनीत फिल्म द लभ गुरुसँग सम्बन्धित छैन भन्ने स्पष्टोक्ति स्रोतमा दिइएको छ।

The Royal Ghosts (२००६)

तेस्रो पुस्तक, नौ कथाको अर्को सङ्ग्रह, २००६ मा हौटन मिफ्लिनबाट प्रकाशित। सङ्ग्रहका कथाहरू:

• A Refuge
• The Wedding Hero
• The Third Stage
• Supreme Pronouncements
• The Weight of a Gun
• Chintamani's Women
• Father, Daughter
• A Servant in the City
• The Royal Ghosts

Buddha's Orphans (२०१०)

चौथो पुस्तक र दोस्रो उपन्यास, २०१० मा हौटन मिफ्लिनले छापेको। नेपालका शताब्दीय राजनीतिक उलथापलथलाई पृष्ठभूमि बनाई, राजनामक एक अनाथ बालक र सुविधासम्पन्न पृष्ठभूमिकी नीलुबीचको प्रेमकथाले दुवै परिवारलाई चकित बनाउँछ। कथाले पुस्तौँ पारि र भौगोलिक सीमाना नाघेर विगतका विकृतिहरूलाई आगामी पुस्तामा सच्याउन सकिने संकेत दिन खोज्छ।

अन्य कृतिहरू

• The City Son (२०१४)
• Mad Country (२०१७)
• Darkmotherland (२०२५)

पुरस्कार र मान्यता

उपाध्यायले २००१ मा कथा–विधाका लागि ह्वाइटिङ पुरस्कार प्राप्त गरे। The Guru of Love २००३ मा द न्यु योर्क टाइम्सको वर्षका उल्लेखनीय पुस्तकको सूचीमा परेको थियो। स्रोतअनुसार, पश्चिमी प्रकाशनमा छापिने अङ्ग्रेजीभाषी नेपाली-जन्मेका कथाकारमध्ये उनी पहिलो मानिन्छन्।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “सम्राट उपाध्याय”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/सम्राट_उपाध्याय (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). सम्राट उपाध्याय [Samrat Upadhyay]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/सम्राट_उपाध्याय

“सम्राट उपाध्याय [Samrat Upadhyay].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/सम्राट_उपाध्याय. Accessed 12 November 2026.

Nepali Encyclopedia Editors. “सम्राट उपाध्याय [Samrat Upadhyay].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/सम्राट_उपाध्याय.

@misc{nepaliencyclopedia_883,
  author       = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  title        = {सम्राट उपाध्याय [Samrat Upadhyay]},
  howpublished = {Nepali Encyclopedia},
  year         = {2026},
  url          = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9F_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF},
  urldate      = {2026-11-12},
  note         = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}

TY  - ELEC
AU  - Nepali Encyclopedia Editors
TI  - सम्राट उपाध्याय [Samrat Upadhyay]
T2  - Nepali Encyclopedia
PY  - 2026
DA  - 2026/11/12
UR  - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9F_%E0%A4%89%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A7%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%AF
Y2  - 2026/11/12
LA  - ne
ER  -