मोहन ठकुरी

मोहन ठकुरी (Mohan Thakuri) भारतीय नेपाली कवि, कथाकार र सम्पादक हुन्। २० अप्रिल १९४८ मा पश्चिम बङ्गालको दार्जिलिङ जिल्लामा अवस्थित मुङपो (Mungpoo) मा जन्मिएका उनी भारतका नेपालीभाषी समाज र भारतीय नेपाली साहित्यिक परिवेशमा चिनिन्छन्। उनको कविता-सङ्ग्रह ‘Nihshabda’ का लागि सन् १९९६ मा साहित्य अकादमी पुरस्कार प्राप्त भएको छ। नेपालीभाषी प्रवासी समुदायको सिर्जनात्मक कडीका रूपमा उनको योगदान उल्लेखनीय मानिन्छ।

प्रारम्भिक जीवन

ठकुरीको जन्म २० अप्रिल १९४८ मा दार्जिलिङ जिल्लाको मुङपो (Mungpoo), पश्चिम बङ्गाल, भारतमा भयो। उनी भारतीय सन्दर्भमा नेपाली भाषामा लेख्ने स्रष्टाका रूपमा स्थापित भए। यस पृष्ठभूमिले उनलाई नेपाली साहित्य र भारतीय नेपाली सांस्कृतिक परिवेश दुबैसँग जोड्छ।

साहित्यिक यात्रा

ठकुरी कविता र छोटा कथा दुवै विधामा सक्रिय छन्। उनको कविता ‘Post Script’ अनुवादमार्फत पढाइन्छ, जसले उनको काव्यिक उपस्थिति व्यापक पाठकसमूहमा पुर्‍याएको संकेत गर्छ। कवितासँगै कथा–विधामा पनि उनको समान रुचि र अभ्यास देखिन्छ।

प्रमुख कृति

उनका कथा–सङ्ग्रहहरूमा Mero Angaltho ko Raat र Hang Over पर्छन्। कवितामा उनको प्रमुख कृति Nihshabda (कहीं–कहीं Nihsabda पनि लेखिन्छ) हो, यही कृतिका लागि उनलाई १९९६ को साहित्य अकादमी पुरस्कार प्रदान गरिएको हो। ‘Post Script’ शीर्षक कविता अनुवादमार्फत शैक्षिक पाठ्यवस्तुमा समेत पढाइने उल्लेख पाइन्छ।

सम्पादन र संस्थागत भूमिका

सम्पादकका रूपमा ठकुरीले साहित्य अकादमीको ‘Nepali Kavita Sangraha’ सम्पादन गरेका छन्। साथै उनले आगमसिंह गिरीका लेखनहरूको चयन ‘Agam Singh Giri Rachana Sanchayan’ पनि सम्पादन गरेका छन्। यसले कृतिसम्पादनमार्फत नेपाली काव्य–परम्परा र भारतीय नेपाली काव्य–विरासतलाई पाठकसमक्ष व्यवस्थित रूपमा पुर्‍याउने उनको भूमिकालाई देखाउँछ।

पुरस्कार र सम्मान

ठकुरीलाई कविता–विधामा १९९० को ‘Diyalo Award’ प्रदान गरिएको छ। उनले नेपाली काव्य–कृति Nihshabda का लागि सन् १९९६ को साहित्य अकादमी पुरस्कार (नेपाली) प्राप्त गरेका छन्। यी सम्मानहरूले भारतीय परिवेशको नेपाली साहित्यमा उनको दीर्घस्थायी स्थान र योगदानलाई प्रमाणित गर्छन्।

महत्त्व

दार्जिलिङ–आधारित नेपाली भाषा–साहित्यिक परम्परामा ठकुरीको उपस्थिति महत्त्वपूर्ण छ। कविता र कथामा सिर्जनात्मक हस्ताक्षर राख्दै, तथा काव्य–सम्पादनमार्फत भारतीय नेपाली साहित्यको निरन्तरता र प्रसारमा उनको योगदान देखिन्छ। प्रवासी नेपाली समुदायको सन्दर्भमा उनी भारतीय नेपाली साहित्यिक धारा र नेपाली भाषाको सशक्त अभिव्यक्तिका रूपमा उल्लेखित छन्।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “मोहन ठकुरी”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मोहन_ठकुरी (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). मोहन ठकुरी [Mohan Thakuri]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मोहन_ठकुरी

“मोहन ठकुरी [Mohan Thakuri].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मोहन_ठकुरी. Accessed 12 November 2026.

Nepali Encyclopedia Editors. “मोहन ठकुरी [Mohan Thakuri].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मोहन_ठकुरी.

@misc{nepaliencyclopedia_910,
  author       = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  title        = {मोहन ठकुरी [Mohan Thakuri]},
  howpublished = {Nepali Encyclopedia},
  year         = {2026},
  url          = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%A0%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80},
  urldate      = {2026-11-12},
  note         = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}

TY  - ELEC
AU  - Nepali Encyclopedia Editors
TI  - मोहन ठकुरी [Mohan Thakuri]
T2  - Nepali Encyclopedia
PY  - 2026
DA  - 2026/11/12
UR  - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A5%8B%E0%A4%B9%E0%A4%A8_%E0%A4%A0%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B0%E0%A5%80
Y2  - 2026/11/12
LA  - ne
ER  -