भूपि शेरचन

भूपि शेरचन आधुनिक नेपाली कविताका स्रष्टा हुन्, जसको रचनात्मक गतिविधि वि.सं. १९९२ देखि २०४६ सम्म फैलिएको देखिन्छ। ‘घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे’ नामक कविता-सङ्ग्रहका कारण सन् १९६९ (वि.सं. २०२६) को साझा पुरस्कार प्राप्त भएको छ। मुस्ताङको थाक टुकुचे गाउँमा जन्मिएका उनका कृतिहरू नेपाली साहित्यमा उल्लेखनीय स्थानमा राखिन्छन्।

नाम र पहिचान

उनको वास्तविक नाम भूपेन्द्रमान शेरचन थियो, जसलाई साहित्यमा ‘भूपि शेरचन’ भनी चिनिन्छ। कवितालाई प्राथमिक विधा माने पनि नाटक र गीतमा समेत उनका सिर्जना प्रकाशित भएका छन्। समकालीन नेपाली कवितामा आधुनिक शैलीका प्रतिनिधि लेखकको रूपमा उनको पहिचान बनिएको देखिन्छ।

जन्म र प्रारम्भिक जीवन

भूपि शेरचनको जन्म वि.सं. १९९२ साल पुस महिनामा मुस्ताङ जिल्लास्थित थाक टुकुचेमा भएको उल्लेख पाइन्छ। स्रोतमा ईस्वी सन् १९३७ मे १४ तारिख पनि दिइएकाले यी दुई मितिबीच रूपान्तरणगत असङ्गति देखिन्छ र मितिसम्बन्धी विवरणमा स्रोतहरूमा मतभेद छ। उनी छ वर्षको उमेरमै आमाबाट वियोग भोग्नु पर्‍यो, जसपछि बाल्यकाल मातृ-संरक्षणविना बितेको उल्लेख भेटिन्छ।

शिक्षादीक्षा

उच्च अध्ययनको लागि उनी बनारसतर्फ गएका थिए। त्यहाँ उनले बि.ए. तहसम्म औपचारिक शिक्षा हासिल गरे। विश्वविद्यालयीय शिक्षाले उनको बौद्धिक परिपक्वतामा टेवा पुगेको संकेत कृतिहरूको प्रकाशनयात्राबाट देखिन्छ।

साहित्यिक कृतिहरू

उनका प्रकाशनहरू कविता, नाटक र गीतका माध्यमबाट प्रस्तुत भएका छन्। उपलब्ध सूचीनुसार प्रकाशित कृतिहरू यसप्रकार छन्:

• परिवर्तन — नाटक (वि.सं. २०१०)
• नयाँ झ्याउरे — कविता (वि.सं. २०१०)
• निर्झर — कविता (वि.सं. २०१५)
• घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे — कविता (वि.सं. २०२५)
• अल्झेछ क्यारे पछ्यौरी — गीत; शब्द: भूपि शेरचन, स्वर: नारायण गोपाल, संगीत: अम्बर गुरुङ

कविता-सङ्ग्रह ‘घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे’ ले व्यापक मान्यता पाएको छ र यसै कृतिका आधारमा उनका उच्च सम्मानहरू सँगिएका छन्।

संस्थागत संलग्नता र पेसा

सामाजिक तथा राजनीतिक क्षेत्रमा पनि उनको चासो देखिन्छ। उनी नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीका जिल्ला सचिव (वर्ष २०१२) रहेका थिए। वि.सं. २०१८ देखि उनले ठेकेदारी पेसामा संलग्नता जनाए। त्यसपछि वि.सं. २०२६ मा नेपाल राजकीय प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका सदस्यका रूपमा मनोनयन/समावेशन भएको उल्लेख पाइन्छ।

पुरस्कार र सम्मान

साहित्यिक कृतिका लागि उनले प्रमुख सम्मानहरू प्राप्त गरे। ‘घुम्ने मेचमाथि अन्धो मान्छे’ का लागि सन् १९६९ (वि.सं. २०२६) को साझा पुरस्कार प्रदान भयो। यसबाहेक, वि.सं. २०४२ मा गोरखा दक्षिणबाहु—दोस्रो श्रेणीबाट पनि सम्मानित गरिएको छ।

व्यक्तिगत जीवन र निधन

उनले दुईपटक वैवाहिक जीवन सुरु गरे। दोस्रो विवाह वि.सं. २०२५ मा कान्ति नामकी सहयात्रीसँग अन्तर्जातीय रूपमा सम्पन्न भएको उल्लेख छ। भूपि शेरचनको निधन वि.सं. २०४६ साल जेठ १ गते काठमाडौँमा भयो।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “भूपि शेरचन।” नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BF_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%A8। हेरिएको: १२ नोभेम्बर २०२६।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026). भूपि शेरचन. In Nepali Encyclopedia. Retrieved 2026-11-12, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BF_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%A8

@misc{ne_243,
  title = {भूपि शेरचन},
  author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  howpublished = {\url{https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%AA%E0%A4%BF_%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B0%E0%A4%9A%E0%A4%A8}},
  year = {2026},
  note = {Accessed 2026-11-12}
}