भाष्कर थापा (Bhaskar Thapa) नेपाली–अमेरिकी सुरुङ इन्जिनियर थिए, जो प्रवासी नेपाली समुदायका प्रख्यात प्राविधिक व्यक्तित्व मानिन्छन्। उनले क्याल्डिकट सुरुङको चौथो बोरको इन्जिनियरिङ संयोजन र नेतृत्व गरेका थिए। उनी न्यू अष्ट्रियन टनेलिङ प्रविधि (NATM) का जानकार विशेषज्ञका रूपमा पहिचानित थिए र क्यालिफोर्नियामा आधारित जेकोबस एसोसिएट्ससँग काम गर्थे। सेप्टेम्बर ७, १९६३ मा जन्मिएका थापाको जुन १९, २०१३ मा निधन भयो।
प्रारम्भिक जीवन र परिवार
थापा काठमाडौँ, नेपालमा हुर्किएका थिए। उनका पिता कूटनीतिज्ञ तथा पूर्वमन्त्री डा. भेखबहादुर थापा र आमा सार्वजनिक स्वास्थ्य विज्ञ डा. रीता थापा हुन्। उनका दुई दिदीबहिनी मध्ये मञ्जुश्री थापा र तेजश्री नाम रहेका छन्। उनले विश्वविद्यालय स्तरको अध्ययनका लागि संयुक्त राज्य अमेरिका गएका थिए। उनकी पत्नी सुमिरा र उनीहरूका दुई छोराहरू छन्।
शिक्षा
थापाले आफ्नो स्नातक र स्नातकोत्तर अध्ययन कार्नेगी मेलोन विश्वविद्यालयमा इन्जिनियरिङ विषयमा सम्पन्न गरेका थिए। पछिल्ला अध्ययनका लागि उनले युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया, बर्क्लीबाट भौगोलिक अभियांत्रिकी (Geotechnical Engineering) विषयमा पीएचडी हासिल गरे। यस क्रममा उनले सिभिल इन्जिनियरिङका उन्नत पक्षहरूमा विशेष दक्षता विकास गरेका थिए।
व्यावसायिक करिअर र विशेषज्ञता
व्यावसायिक जीवनमा थापा जेकोबस एसोसिएट्ससँग आबद्ध रहे, जहाँ उनले ठूला सुरुङ परियोजनाहरूको अवधारणादेखि निर्माण व्यवस्थापनसम्मका प्राविधिक जिम्मेवारी सम्हाले। उनी न्यू अष्ट्रियन टनेलिङ प्रविधि (NATM) को प्रयोग, भूपृष्ठीय अवयवको स्थायित्व मूल्याङ्कन र जोखिम व्यवस्थापनमा ख्यातिप्राप्त थिए। सहकर्मीहरूले उनको प्राविधिक नेतृत्व र परियोजना कार्यान्वयन क्षमतालाई उच्च मूल्याङ्कन गरेका थिए।
क्याल्डिकट सुरुङ: चौथो बोर
थापाको प्रमुख योगदान क्याल्डिकट सुरुङको चौथो बोरसँग गाँसिएको छ। यो सुरुङ क्यालिफोर्निया राज्य मार्ग २४अन्तर्गत पर्दछ र अलामेडा काउन्टी तथा कोन्ट्रा कोस्टा काउन्टीलाई जोड्छ। चौथो बोरसम्बन्धी निर्माणको अनुमानित लागत अमेरिकी डलर ३९१ मिलियन राखिएको थियो। ओकल्यान्ड (ओकल्यान्ड, क्यालिफोर्निया)स्थित सो सुरुङमाथि उनको काम र जीवनप्रति सम्मानस्वरूप एक स्मारक शिलापट्ट स्थापित गरिएको छ।
नेपालसँग सम्बन्ध र पहल
प्रवासी जीवन बिताए पनि थापा नेपालका पूर्वाधार विकासमा रुचि राख्थे। उनले नेपाल भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयमा आफ्नो सुरुङ प्रविधि सम्बन्धी कार्यक्रम प्रस्तुत गरेका थिए। साथै, उनी काठमाडौँ–तराई द्रुतमार्ग परियोजनामा काम गर्ने चाहनासहित सक्रिय चासो राख्थे।
मृत्यु र स्मरण
जुन १९, २०१३ मा टेनिस खेलिरहेको बेला मुटु विफलताका कारण उनको निधन भयो। सहकर्मी र वरिष्ठहरूबाट उनको योगदानको कदर भयो, जसको प्रतीकका रूपमा क्याल्डिकट सुरुङ नजिक शिलापट्ट राखिएको उल्लेख गरिन्छ। सन् २०१६ मा "भास्कर–तेजश्री मेमोरियल फाउन्डेशन" (Bhaskar Tejshree Memorial Foundation) ले थापाद्वारा गरिएको सुरुङ इन्जिनियरिङसम्बन्धी कामहरूको संकलन पुस्तक प्रकाशित गर्यो।
सन्दर्भ
- English Wikipedia — “Bhaskar Thapa” (CC BY-SA 4.0) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख · विकिडाटा Q29841647
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ८७/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
शैली छान्नुहोस्, त्यसपछि प्रतिलिपि गर्नुहोस् वा सन्दर्भ-व्यवस्थापक (Zotero, Mendeley, EndNote) का लागि फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्। आजको मिति स्वतः राखिएको छ।
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “भाष्कर थापा”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भाष्कर_थापा (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). भाष्कर थापा [Bhaskar Thapa]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भाष्कर_थापा
“भाष्कर थापा [Bhaskar Thapa].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भाष्कर_थापा. Accessed 12 November 2026.
Nepali Encyclopedia Editors. “भाष्कर थापा [Bhaskar Thapa].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भाष्कर_थापा.
@misc{nepaliencyclopedia_861,
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
title = {भाष्कर थापा [Bhaskar Thapa]},
howpublished = {Nepali Encyclopedia},
year = {2026},
url = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BE},
urldate = {2026-11-12},
note = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}TY - ELEC AU - Nepali Encyclopedia Editors TI - भाष्कर थापा [Bhaskar Thapa] T2 - Nepali Encyclopedia PY - 2026 DA - 2026/11/12 UR - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%B0_%E0%A4%A5%E0%A4%BE%E0%A4%AA%E0%A4%BE Y2 - 2026/11/12 LA - ne ER -
स्थायी लिङ्क: https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/भाष्कर_थापा · अद्यावधिक १२ नोभेम्बर २०२६ · समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा
