मनास्लु हिमाल

मनास्लु हिमाल संसारको आठौँ अग्लो शिखरको रूपमा परिचित उच्च हिमाल हो। यसलाई कुताङ्ग भनेर पनि चिनिन्छ, र यसको अङ्ग्रेजी नाम Manaslu हो। यो मानसिरी पर्वतशृङ्खलामा अवस्थित रही नेपाली हिमालयको अविभाज्य भाग मानिन्छ। स्रोतअनुसार यसको उचाइ ८,१५६ मिटर छ र यो नेपालको सातौँ अग्लो हिमाल मानिन्छ।

नाम र व्युत्पत्ति

मनास्लु नामको अर्थ “उत्साहको पर्वत” भन्ने बुझाइमा जोडिन आउँछ। यस नामको मूलमा रहेको संस्कृत पद “मानस” लाई संस्कृत भाषामा “बुद्धि” वा “आत्मा” भनेर व्याख्या गरिन्छ। यी अर्थ र प्रतीकहरूको सन्दर्भले शिखरलाई आध्यात्मिक र मानसिक सामर्थ्यसँग सम्बन्धित पहाडी प्रतीकका रूपमा पनि उल्लेख गर्छ।

पर्वतशृङ्खला र अवस्थिति

यो शिखर मानसिरी पर्वतशृङ्खलाका शिखरहरू मध्ये एक हो, र समग्रमा हिमालय तन्त्रभित्र पर्ने नेपाली हिमालयकै अंश हो। स्रोतले यसको भौगोलिक अवस्थिति नेपालको सुदूर पश्चिम भागतर्फ रहेको जनाउँछ। यसरी, मनास्लु नेपालको हिमाली भू–रूपरेखा र शृङ्खलागत संरचनासँग प्रत्यक्षरूपमा गाँसिएको विषयवस्तु हो।

उचाइ र स्थानक्रम

मनास्लुको उचाइ ८,१५६ मिटर उल्लेख गरिएको छ। यही उचाइका आधारमा यो विश्वमा आठौँ र नेपालभित्र सातौँ स्थानमा पर्ने उच्च शिखरको रूपमा वर्गीकृत हुन्छ। यस्तो स्थानक्रमले यसलाई विश्वका अति अग्ला शिखरहरूको सूचीमा स्थिररूपले राख्छ र पर्वतविज्ञान तथा आरोहण अध्ययनका लागि सान्दर्भिक बनाउँछ।

आरोहण इतिहास

यस पर्वतमा सफल आरोहण पहिलो पटक सन् १९५६ मा जापानी समूहका सदस्यद्वय तासिओ इमानिसी र ग्याल्जेन नोर्बुद्वारा गरिएको बताइन्छ। यो प्रारम्भिक सफलता मनास्लुलाई अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण वृत्तमा स्थापित गर्ने प्रमुख घटना मानिन्छ। स्रोतले समय र टोलीको पहिचान स्पष्ट गरेकाले, मनास्लुको आरोहण इतिहास जापानी अभियानसँग विशेष रूपमा जोडिन्छ।

सांस्कृतिक र अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता

स्रोतअनुसार, सगरमाथालाई बेलायती पक्षले आफूहरूसँग जोडेर हेरेझैँ मनास्लु जापानी पक्षसँग पहिचानित हुने भनाइ प्रचलित छ। यस किसिमको सम्बोधनले पर्वत र राष्ट्रबीचको भावनात्मक तथा ऐतिहासिक सम्बन्धलाई संकेत गर्दछ। मनास्लुको अन्तर्राष्ट्रिय पहिचान यसै प्रतीकात्मक अर्थ र आरोहण इतिहाससँग मिसिएर व्याख्या गरिन्छ।

संरक्षण र दिगो व्यवस्थापन

माउन्ट मनास्लुको संरक्षण र व्यवस्थापनलाई संगठित बनाउने उद्देश्यले मनास्लु संरक्षण क्षेत्र परियोजना (MCAP) सन् १९९७ मा स्थापना गरिएको उल्लेख छ। परियोजनाको मर्म दिगोपन, संरक्षण र व्यवस्थापन प्रक्रियालाई व्यवस्थित दिशा दिने प्रयाससँग सम्बन्धित छ। यसले शिखर र वरिपरिको वातावरणीय सन्तुलन जोगाउन संस्थागत तहको पहल रहेको देखाउँछ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “मनास्लु हिमाल”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनास्लु_हिमाल (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). मनास्लु हिमाल [Manaslu]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनास्लु_हिमाल

“मनास्लु हिमाल [Manaslu].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनास्लु_हिमाल. Accessed 12 November 2026.

Nepali Encyclopedia Editors. “मनास्लु हिमाल [Manaslu].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनास्लु_हिमाल.

@misc{nepaliencyclopedia_120,
  author       = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  title        = {मनास्लु हिमाल [Manaslu]},
  howpublished = {Nepali Encyclopedia},
  year         = {2026},
  url          = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2},
  urldate      = {2026-11-12},
  note         = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}

TY  - ELEC
AU  - Nepali Encyclopedia Editors
TI  - मनास्लु हिमाल [Manaslu]
T2  - Nepali Encyclopedia
PY  - 2026
DA  - 2026/11/12
UR  - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B2%E0%A5%81_%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B2
Y2  - 2026/11/12
LA  - ne
ER  -