मनप्रसाद सुब्बा (Man Prasad Subba) भारतीय नेपाली कवि, उपन्यासकार र अनुवादक हुन्, जो दार्जिलिङ (भारत) का नेपाली भाषिक समुदायका प्रतिनिधि साहित्यकारका रूपमा चिनिन्छन्। भारतीय नेपाली कवितामा प्रयोगधर्मी ‘नवलेखन’ प्रवृत्तिका सन्दर्भमा उनको उपस्थिति विशेष उल्लेख्य छ। उनले नेपाली भाषामा लेखनसँगै अनुवादमा पनि योगदान दिएका छन्।
प्रारम्भिक जीवन
उनको जन्म ०३ सेप्टेम्बर १९५० मा दार्जिलिङ जिल्लाको बिजनबारीमा भएको हो; केही हिन्दी स्रोतले १९५२ उल्लेख गर्दाः स्रोतहरूमा मतभेद छ। उनका आमाबाबु धनमाया सुब्बा र अम्बरधोज सुब्बा हुन्। अङ्ग्रेजी साहित्यमा स्नातकोत्तर गरी उनले प्राथमिक विद्यालयमा अध्यापन गरे र बिजनबारी कलेजमा आंशिक प्राध्यापनसमेत गरे।
साहित्यिक यात्रा
सुब्बाले नेपाली भाषामा कविता र उपन्यास लेखनमार्फत पहिचान स्थापित गरे। उनले ‘नवलेखन’ प्रवृत्तिअन्तर्गत रूप र प्रस्तुतिमा नवप्रयोग गरेका कृतिहरू प्रस्तुत गरे, जसले भारतीय नेपाली साहित्य को समकालीन धारालाई आकार दिन मद्दत गर्यो। अध्ययन–अध्यापनसँगै स्थानीय साहित्यिक वृतमा सक्रिय रहेर उनले सर्जनात्मक र आलोचनात्मक बहसलाई समेट्ने लेखन गरे।
प्रमुख कृति
उनका उपन्यासमा त्यो मोडसम्म पुगेको मान्छे (Tyo Modsamma Pugeko Manchhe) उल्लेखनीय छ। कवितासङ्ग्रहहरूमा बिब्ल्यान्तो युगभित्र कार्टून मान्छेहरू (Biblyanto Yugbhitra Cartoon Manchheharu), बुख्याचारुको देशमा (Bukhyachaharuko Deshma), आदिम बस्ती (Adim Basti), उष्मा (Ushma), ऋतु क्यानभासमा रेखाहरू (Ritu Canvasma Rekhaharu), अक्षर अर्केस्ट्रा (Akshar Orchestra), किनारका आवाजहरू (Kinaraka Awazharu) र भुइँफुट्टा शब्दहरू (Bhuinphutta Shabdaharu) समावेश छन्। आदिम बस्ती को बीना क्षेत्रीद्वारा गरिएको अनुवाद साहित्य अकादमी बाट पछि प्रकाशित भएको थियो।
पुरस्कार र सम्मान
‘प्रतिक्रिया’ शीर्षक कविताका लागि उनले दियालो पुरस्कार प्राप्त गरे। आदिम बस्ती का लागि १९९८ मा नेपाली भाषातर्फको साहित्य अकादमी पुरस्कार प्रदान गरियो। यसअघि १९९३ मा उनी रत्नाश्री स्वर्ण पदकले सम्मानित भएका थिए।
शैली र विषयवस्तु
सुब्बाको कवितामा सरल अभिव्यक्ति र नवप्रयोग दुवै भेटिन्छन्। उनको लेखन जीवनका जटिल यथार्थ, सामाजिक असन्तुलन र विश्वव्यापी सरोकारहरूसँग संवेदनशील रूपमा जुध्छ। भाषा, संरचना र बिम्बप्रयोगमा विविध प्रयोग गर्दै उनले नेपाली भाषा कविताको सम्भावनालाई विस्तार गरेको देखिन्छ।
महत्त्व
दार्जिलिङको नेपाली समुदायबाट उदाएका साहित्यकारका रूपमा सुब्बाले प्रवासी नेपाली अनुभव र भारतीय प्रसङ्गलाई नेपाली लेखनभित्र प्रभावकारी ढङ्गले प्रवेश गराए। ‘नवलेखन’ प्रवृत्तिमा उनको योगदानले समकालीन भारतीय नेपाली कवितालाई नवीन दृष्टि र स्वर प्रदान गरेको मानिन्छ, जसको प्रमाण उनका पुरस्कारप्राप्त कृति र स्थायी पाठकस्वीकृतिमा देखिन्छ।
सन्दर्भ
- SearchDarjeeling — Biography of Manprasad Subba (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Sahitya Akademi — Akademi Awards (Nepali) list (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Sahitya Akademi — Annual Report 2016–17 (Adim Basti translation listing) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ८५/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
शैली छान्नुहोस्, त्यसपछि प्रतिलिपि गर्नुहोस् वा सन्दर्भ-व्यवस्थापक (Zotero, Mendeley, EndNote) का लागि फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्। आजको मिति स्वतः राखिएको छ।
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “मनप्रसाद सुब्बा”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनप्रसाद_सुब्बा (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). मनप्रसाद सुब्बा [Man Prasad Subba]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनप्रसाद_सुब्बा
“मनप्रसाद सुब्बा [Man Prasad Subba].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनप्रसाद_सुब्बा. Accessed 12 November 2026.
Nepali Encyclopedia Editors. “मनप्रसाद सुब्बा [Man Prasad Subba].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनप्रसाद_सुब्बा.
@misc{nepaliencyclopedia_912,
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
title = {मनप्रसाद सुब्बा [Man Prasad Subba]},
howpublished = {Nepali Encyclopedia},
year = {2026},
url = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE},
urldate = {2026-11-12},
note = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}TY - ELEC AU - Nepali Encyclopedia Editors TI - मनप्रसाद सुब्बा [Man Prasad Subba] T2 - Nepali Encyclopedia PY - 2026 DA - 2026/11/12 UR - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%AE%E0%A4%A8%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A6_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AC%E0%A5%8D%E0%A4%AC%E0%A4%BE Y2 - 2026/11/12 LA - ne ER -
स्थायी लिङ्क: https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/मनप्रसाद_सुब्बा · अद्यावधिक १२ नोभेम्बर २०२६ · समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा
