टीकाराम उपाध्याय ‘निर्भीक’ (Tikaram Upadhyaya ‘Nirbhik’) भारतीय नेपाली कवि, उपन्यासकार, जीवनीकार, लघुकथाकार, शोधकर्ता र शिक्षक हुन्। उनी असमको सोनितपुर जिल्लास्थित बाघमारीसँग सम्बद्ध छन् र नेपाली, असमिया भाषा तथा अन्य भाषामा लेख्छन्। असम र नेपाली दुवै भाषाका अक्षर–क्षेत्रमा उनको योगदान उल्लेख्य मानिन्छ।
प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि
उनको जन्म १३ मे १९३६ मा भएको हो। सार्वजनिक अभिलेखमा उनी असमको सोनितपुर जिल्लाको बाघमारीसँग सम्बद्ध व्यक्तिका रूपमा उल्लेखित छन्। भाषिक र सांस्कृतिक बहुलता भएको असममा बसोबास गर्ने भारतीय नेपाली समुदायका नेपालीभाषी स्रष्टामध्ये उनी एक मानिन्छन्।
साहित्यिक यात्रा र भाषा
निर्भीकले नेपाली र असमिया भाषासहित अन्य भाषामा काव्य, उपन्यास, जीवनी, लघुकथा, इतिहास तथा निबन्ध–लेख आदिमा लेखन गरेका छन्। उनी शोधकार्य र शिक्षणमा संलग्न रहेको उल्लेख पाइन्छ। १९७६ मा उनले अलेक्जेन्डर पुष्किनका लेखनको नेपाली अनुवाद गरेका थिए, जसले अन्तरसांस्कृतिक पहुँच र अनुवाद–परम्परामा उनको चासोलाई देखाउँछ।
कृतिसूची (२००९ को अभिलेख अनुसार)
असम नेपाली साहित्य सभाको २००९ को निर्देशिकाअनुसार, निर्भीकका प्रकाशित कृतिमा निम्न प्रकारका कलेक्सन र पुस्तकहरू समावेश छन्:
- कविता–सङ्ग्रह ५
- उपन्यास १
- जीवनी १
- लघुकथा–सङ्ग्रह २
- इतिहास १
- लेख–सङ्ग्रह १
उक्त अभिलेखले उनको विधा–विविधता र दीर्घ सक्रियतालाई समष्टिगत रूपमा प्रतिविम्बित गर्छ।
संस्थागत भूमिका र मान्यता
निर्भीक नेपाली साहित्य परिषद्, असमका पूर्व अध्यक्ष रहिसकेका हुन्। सोही निर्देशिकामा उनी “साहित्यिक पेन्सनर” का रूपमा दर्ता गरिएको देखिन्छ। २०२६ मा उत्तर पूर्वी परिषद्ले उनलाई असमिया र नेपाली दुवै भाषामा महत्वपूर्ण योगदान पुर्याउने विशिष्ट लेखक, कवि, शोधकर्ता र शिक्षकका रूपमा वर्णन गरेको उल्लेख छ।
असम–नेपाली सांस्कृतिक सन्दर्भ र महत्त्व
मोन्मी काकाती (२०२४) का अनुसार, उनी जस्ता नेपाली मूलका लेखकहरूको कृतिले असमिया–नेपाली सांस्कृतिक आत्मसात र सह–अस्तित्वमा विशेष अर्थ बोकेको छ। यस सन्दर्भमा निर्भीकको लेखनले असमको बहु–भाषिक परिवेशमा नेपाली भाषा र असमिया भाषाबीचको साहित्यिक सेतु निर्माणमा योगदान पुर्याएको मूल्याङ्कन पाइन्छ।
सन्दर्भ
- Assam Nepali Sahitya Sabha — Some Nepali literary figures from Assam, Part 2 (Nov 2009) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Sikkim Express — Gorkhas of Assam in English writing (20 Apr 2023) (हेरिएको १२/११/२०२६)
- Kakati, Monmi (2024). Festivals and Ceremonies of the Nepalese of Assam — Part 8b (Wisdom Library) (हेरिएको १२/११/२०२६)
स्रोत र समीक्षाको अवस्था
स्रोत: सम्पादकीय लेख
समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा — पछिल्ला स्रोत खोजेर नयाँ लेखिएको र अद्यावधिक गरिएको सम्पादकीय मस्यौदा; सम्पादक-मण्डलको तथ्य-जाँच जारी।
संरचनागत सूचक ८२/१०० (प्रयोगात्मक; तथ्यको शुद्धताको सूचक होइन — विवरण)
नेपाली विश्वकोशको सम्पादकीय लेख। यो लेख नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरूले आफ्नै संरचना र भाषामा लेखेका हुन्; सम्पादक-मण्डलको समीक्षा क्रमशः जारी छ — त्रुटि भेटिए सम्पादन सुझाउनुहोस्। पाठ CC BY-SA 4.0 अन्तर्गत उपलब्ध छ।
यस लेखको तथ्यगत जग नेपाली भाषामा मुक्त ज्ञान रच्ने नेपाली विकिपिडियाका स्वयंसेवी लेखकहरूको दशकौँको साधनामा उभिएको छ — उहाँहरूप्रति हाम्रो कृतज्ञतापूर्ण श्रद्धाञ्जली।
यो लेख उद्धृत गर्नुहोस्
शैली छान्नुहोस्, त्यसपछि प्रतिलिपि गर्नुहोस् वा सन्दर्भ-व्यवस्थापक (Zotero, Mendeley, EndNote) का लागि फाइल डाउनलोड गर्नुहोस्। आजको मिति स्वतः राखिएको छ।
नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “टीकाराम निर्भीक”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/टीकाराम_निर्भीक (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।
Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). टीकाराम निर्भीक [Tikaram Nirbhik]. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/टीकाराम_निर्भीक
“टीकाराम निर्भीक [Tikaram Nirbhik].” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/टीकाराम_निर्भीक. Accessed 12 November 2026.
Nepali Encyclopedia Editors. “टीकाराम निर्भीक [Tikaram Nirbhik].” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/टीकाराम_निर्भीक.
@misc{nepaliencyclopedia_908,
author = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
title = {टीकाराम निर्भीक [Tikaram Nirbhik]},
howpublished = {Nepali Encyclopedia},
year = {2026},
url = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%9F%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AD%E0%A5%80%E0%A4%95},
urldate = {2026-11-12},
note = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}TY - ELEC AU - Nepali Encyclopedia Editors TI - टीकाराम निर्भीक [Tikaram Nirbhik] T2 - Nepali Encyclopedia PY - 2026 DA - 2026/11/12 UR - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%9F%E0%A5%80%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%AE_%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AD%E0%A5%80%E0%A4%95 Y2 - 2026/11/12 LA - ne ER -
स्थायी लिङ्क: https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/टीकाराम_निर्भीक · अद्यावधिक १२ नोभेम्बर २०२६ · समीक्षा: स्रोत-सहित अद्यावधिक मस्यौदा
