कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान

कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान कर्णाली प्रदेशस्थित जुम्लाका चन्दननाथमा रहेको स्वायत्त र स्वतन्त्र प्रकृतिको स्वास्थ्य विश्वविद्यालयिक संस्था हो। यसको स्थापना वि.सं. २०६८ मा भएको हो। संस्थाले जनस्वास्थ्य, नर्सिङ र चिकित्सा शिक्षाका शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै, अस्पताल सेवासँग जोडिएको शिक्षण–सेवा मोडेलमार्फत दुर्गम बस्तीमा गुणस्तरयुक्त स्वास्थ्य पहुँच बढाउने उद्देश्य लिएको छ।

स्थापना र कानुनी हैसियत

यस प्रतिष्ठानको स्थापना तत्कालीन कर्णाली अञ्चल अस्पताललाई उन्नत संरचनामा रूपान्तरण गर्ने नीति अनुसार गरिएको हो। कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशका भौगोलिक रूपमा टाढा र सामाजिक रूपमा पछाडि परेका समुदायसम्म स्वास्थ्यसेवा र चिकित्सा शिक्षाको पहुँच बढाउन संसदद्वारा ऐन पारित गरी संस्थागत रूपमा प्रतिष्ठान खडा गरिएको थियो। संस्थाको स्वशासन र शैक्षिक स्वतन्त्रताको प्रावधानले सेवा र अध्यापन दुबैलाई एकीकृत रूपमा अघि बढाउन मद्दत गरेको मानिन्छ।

स्थान र पूर्वाधार

प्रतिष्ठान जुम्ला जिल्लाको चन्दननाथ नगरपालिकामा अवस्थित छ। ऐनमार्फत उन्नत गरिएको अस्पताल पूर्वाधार यसै परिसरसँग सम्बद्ध छ, जसले शिक्षण, उपचार र सामुदायिक स्वास्थ्य गतिविधि एउटै संरचनामा सञ्चालन गर्न सहज बनाएको छ। भौगोलिक अवस्थाका कारण प्राथमिक उपचारदेखि विशेषज्ञ सेवालाई स्थानीय सन्दर्भमा अनुकूलित गर्ने प्रयास निरन्तर भइरहेको उल्लेख पाइन्छ।

शैक्षिक कार्यक्रम र अध्यापन

यहाँ जनस्वास्थ्यसम्बन्धी कार्यक्रम, नर्सिङ शिक्षा, र चिकित्सा शिक्षाका तहगत अध्यापन सञ्चालन हुन्छन्। वि.सं. २०७३ देखि एमबिबिएस अध्यापनका लागि आवश्यक स्वीकृति प्राप्त गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो। सो प्रयत्नको परिणामस्वरूप वि.सं. २०७८ फागुनमा एमबिबिएसका लागि २० सिटसमेत रहने गरी सम्बन्धनको स्वीकृति प्राप्त भयो। सो समयअगाडि नौवटासम्म शैक्षिक कार्यक्रम नियमित रूपमा सञ्चालनमा रहेकाका बारे उल्लेख गरिएको छ।

अस्पताल सेवा र उपचारका शाखा

अध्यापन गतिविधिसँगै अस्पतालीय सेवा पनि प्रतिष्ठानको मुख्य काम हो। उपचारका प्रमुख शाखाहरू समेटेर सेवा दिने व्यवस्था निम्नौनुसार रहेको बताइन्छ:

• बहिरङ्ग सेवा, सशुल्क सेवा र विशिष्ट विशेषज्ञ परामर्श
• अन्तरङ्ग शैया–आधारित उपचार र आकस्मिक सेवा
• शल्य चिकित्सा तथा सहायक निश्चेतना सेवाहरू
• निदान तथा प्रयोगशाला सम्बन्धी सेवा
• सामुदायिक उन्मुख स्वास्थ्य कार्यक्रम र फिल्ड–आधारित सेवा

यी सेवाले अध्ययनरत विद्यार्थीलाई क्लिनिकल सिकाइको वातावरण उपलब्ध गराउँछन्, र स्थानीय बासिन्दाले नजिकैबाट उपचार सुविधा पाउने व्यवस्था सुदृढ हुन्छ।

भौगोलिक पहुँच र सहकार्य

प्रतिष्ठानले कर्णाली तथा सुदूरपश्चिमका विविध जिल्लामा अवस्थित अस्पताल र स्वास्थ्य चौकीसँग सहकार्य गर्दै सेवा विस्तार र गुणस्तर सुधारमा जोड दिएको छ। सहकार्यका केन्द्रहरूमा निम्न जिल्लाहरू समावेश छन्:

• हुम्ला जिल्ला
• जुम्ला जिल्ला
• कालीकोट जिल्ला
• डोल्पा जिल्ला
• मुगु जिल्ला
• बझाङ जिल्ला
• बाजुरा जिल्ला
• अछाम जिल्ला
• सुर्खेत जिल्ला
• दैलेख जिल्ला
• रुकुम
• सल्यान जिल्ला

यी साझेदारीमार्फत ग्रामीण तथा दुर्गम बस्तीमा आवश्यक सेवा, सन्दर्भन प्रणाली, र चिकित्सक–नर्सिङ शिक्षार्थीको फिल्ड अभिमुखीकरणलाई संस्थागत स्वरूप दिइने उल्लेख छ।

ऐतिहासिक विकासक्रम

स्थापना कालदेखि प्रतिष्ठानले सेवामुखी शिक्षण मोडेललाई प्राथमिकता दियो। वि.सं. २०७३ पछि एमबिबिएस अध्यापनको अनुमति पाउन गरिएको पहल संस्थाको शैक्षिक दायरामा एउटा महत्वपूर्ण चरण रह्यो। यस प्रक्रियाको निष्कर्ष स्वरूप वि.सं. २०७८ फागुनमा २० सिटको सम्बन्धन प्राप्त हुँदा स्नातक तहको चिकित्सा शिक्षा थप व्यवस्थित रूपमा सुरु गर्ने आधार तयार भयो।

उद्देश्य र प्रभाव

प्रतिष्ठानको मुल उद्देश्य कर्णाली र सुदूरपश्चिमका समुदायसम्म गुणस्तरयुक्त सेवा पुर्‍याउँदै स्थानीय सन्दर्भअनुकूल मानवस्रोत तयार पार्नु हो। संस्थाको अस्पताल, शैक्षिक कार्यक्रम र सहकार्य संयन्त्रले उपचार, सिकाइ र सामुदायिक पहुँचबीच आवश्यक सन्तुलन कायम गर्न भूमिका खेलेको देखिन्छ।

सन्दर्भ

नेपाली विश्वकोशका सम्पादकहरू। “कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान”। नेपाली विश्वकोश, १२ नोभेम्बर २०२६। https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/कर्णाली_स्वास्थ्य_विज्ञान_प्रतिष्ठान (हेरिएको १२ नोभेम्बर २०२६ / वि.सं. २६ कात्तिक २०८३)।

Nepali Encyclopedia Editors. (2026, November 12). कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान. In Nepali Encyclopedia. Retrieved November 12, 2026, from https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/कर्णाली_स्वास्थ्य_विज्ञान_प्रतिष्ठान

“कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान.” Nepali Encyclopedia, 12 November 2026, https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/कर्णाली_स्वास्थ्य_विज्ञान_प्रतिष्ठान. Accessed 12 November 2026.

Nepali Encyclopedia Editors. “कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान.” Nepali Encyclopedia. Last modified November 12, 2026. Accessed November 12, 2026. https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/कर्णाली_स्वास्थ्य_विज्ञान_प्रतिष्ठान.

@misc{nepaliencyclopedia_554,
  author       = {{Nepali Encyclopedia Editors}},
  title        = {कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान},
  howpublished = {Nepali Encyclopedia},
  year         = {2026},
  url          = {https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%A8},
  urldate      = {2026-11-12},
  note         = {Licensed CC BY-SA 4.0}
}

TY  - ELEC
AU  - Nepali Encyclopedia Editors
TI  - कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान
T2  - Nepali Encyclopedia
PY  - 2026
DA  - 2026/11/12
UR  - https://nepaliencyclopedia.com/nepali-encyclopedia/%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80_%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%9C%E0%A5%8D%E0%A4%9E%E0%A4%BE%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0%E0%A4%BE%E0%A4%A8
Y2  - 2026/11/12
LA  - ne
ER  -